અમેરિકામાં પ્રકાશિત થતા મેગેઝીન “રાષ્ટ્ર દર્પણ” માં સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ ના અંકમાં મારું એક ભજન અને નવરાત્રિ પરનો એક આર્ટિકલ પ્રકાશિત થયા છે, જે નીચે રજૂ કરુ છું.        અવળાં ઉત્પાત (ભરત નો વિલાપ)ભજનતને કહેતાં જનની લજાતો, તેં અવળાં કર્યા ઉત્પાતો…ધિક્ ધિક્ કૈકેયી ધિક્ તારી વાણી, શીદ ને વદિ આવી વાતોરાજ ન માંગું વૈભવ ત્યાગું, રામ ચરણ બસ નાતો…જનની કેરું તેં બિરુદ લજાવ્યું, કીધો નાગણ સો નાતોપતિ વિયોગે ઝૂરે પતિવ્રતા, એવો ન ભાવ જણાતો..લખ ચોરાસી જીવ ભટકતો, ત્યારે માનવ થાતોધિક્ ધિક્ મારા માનવ તન ને, જે દેહથી રામ દુભાતો..એક પલક જે રામ રિઝાવે, પાવન જન થઈ જાતોજન્મ ધરી મેં પ્રભુજી ને પૂજ્યાં, તૂટ્યો કાં તો એ નાતો..પરભવ કેરાં મારા પાપ પ્રગટ્યાં, જીવ નથી કાં જાતોધન્ય પિતાજી રામ વિયોગે, તોડ્યો તન થી નાતો..રામ વિરહ માં રડે ભરતજી, ” કેદાર ” ગુણલા ગાતોલેશ ન માયા ઉરમાં આણી, હરિ દર્શન નો નાતો…ભાવાર્થ-જ્યારે રામના રાજ્યાભિષેક ની જાણ કૈકયીને થઈ, ત્યારે તેણે રાજા દશરથજી પાસે પોતાના બાકી રહેલા બે વચનો ની માંગ કરી, અને તેમાં રામને વનવાસ અને ભરતને રાજગાદી માંગી. રામ વિયોગના દુખથી રાજા દશરથજીએ પ્રાણ ત્યાગ કર્યો. ભરતજી ત્યારે પોતાના મોસાળ કૌશલ દેશમાં હતાં, ત્યાંથી તેમને તેડાવવામાં આવ્યા, જ્યારે ભરતજીને બધી વાતની જાણ થઈ, ત્યારે તેમને ખૂબજ દુખ થયું, અને પોતાની માં ને કહેવા લાગ્યા…હે કૈકેયી મનેતો તને મા કહેતાં પણ શરમ આવે છે. તેંતો ધિક્કાર પમાડે તેવા વચનો બોલીને મારા પિતાજી સાથે કેવો વહેવાર કર્યો છે? અરે મનેતો પૂછ્યું હોત? કે મારે રાજ્ય જોઈએં કે રામ? રામ વિનાના જીવનની હું કલ્પના પણ ન કરી શકું, અને તેં મને મારા રામ ના વનવાસના ભોગે મારા રાજ્યાભિષેક ની કલ્પના પણ કેમ કરી? તેંતો જનની કહેવાનો હક્કજ ત્યાગી દીધો છે. જેમ નાગણના મુખમાંથી સદા ઝેરજ નીકળતું હોય, તેમ હળાહળ ઝેર ઓકતા શબ્દોનો માર કરીને તેં મારા પિતાજીનો જીવ લીધો છે, પતિના વિયોગે પતિવ્રતા નારી જે રીતે ઝૂરતી હોય એવો એક પણ ભાવ તારામાં દેખાતો નથી. મારા પરમ પૂજનીય પિતા સમાન ભાઈ  રામ, ભાઇ લક્ષ્મણ અને મારી માતા સિતાજીને વનવાસ આપીને શું હું રાજ ગાદી પર બેસી શકું? જીવ જ્યારે ચોરાસી લાખ યોનિમાં થી પસાર થાય ત્યારે દેવતાઓને દુર્લભ એવો માનવ દેહ પામે છે. પણ ધિક્કાર છે મારા માનવ દેહને, કે જે દેહને ખાતર મારા રામને કષ્ટ ભોગવવું પડે.જે કોઈ જીવ ફક્ત એક પળ માટે પણ જો અંત:કરણથી રામ મય બનીજાય તો તે પાવન બનીજાય છે. પણ મારો આ દેહ તારા ઉદરમાં પાક્યો હોવાથી ધિક્કારને પાત્ર છે, કેમકે મેતો જન્મથીજ રામની આરાધના કરી હોવા છતાં આજે રામ મારાથી દૂર થઈ ગયાં.મને ગર્વ છે કે હું એવા પિતાનો પુત્ર છું, કે જેણે ફક્ત રામના વિયોગની કલ્પના કરીને પ્રાણ નો ત્યાગ કરી દીધો, પણ મારા કોઈ આગલાં જન્મના પાપ ના પ્રતાપ છે, આજે રામનો વિયોગ થયો હોવા છતાં મારા ખોળિયા માં હજુ જીવ ટકી રહ્યો છે.કેવો મહાન ભક્ત, ત્યાગી, કે જેને ફક્ત પ્રભુના દર્શન સિવાય કોઈજ મોહ કે માયા નથી, એવા ભરતજી ના ગુણ ગાન કેમ ન કરવા પડે? જય શ્રી રામ ભક્ત ભરતજી.                 આદ્યશક્તિ આરાધના, પૂજા અને ઊર્જા શક્તિ પ્રાપ્ત કરવાનું પર્વ નવરાત્રિભારતીય સંસ્કૃતિ પ્રાચીન હોવાની સાથે શ્રેષ્ઠ પણ છે. આપણે ત્યાં ઉત્સવો, પરંપરાઓ, તહેવારો વગેરે સામાજિક અને ધાર્મિક રીતે ઊજવાતા હોય છે. જેમાં નવરાત્રીનું અનેરું મહત્ત્વ છે. આમ તો વર્ષમાં 4 નવરાત્રિ હોય છે પણ મુખ્યત્વે બે નવરાત્રીનું મહત્વ વધારે છે. એક ચૈત્ર મહિનામાં અને બીજી આસો મહિનામાં. ચૈત્રી નવરાત્રી ઉપાસનાની દૃષ્ટિએ વધુ મહત્ત્વ ધરાવે છે, જ્યારે આસો નવરાત્રી વર્તમાન સમયમાં એક ઉત્સવ તરીકે વધારે પ્રચલિત બની છે.નવરાત્રી એ માતા શક્તિની આરાધના નું પર્વ છે. નવરાત્રિમાં મા ભગવતી જગતજનનીનું સ્મરણ કરીને દુષ્ટાત્માઓનો નાશ કરવા માટે દેવીની આરાધના કરવામાં આવે છે. ચૈત્રી નવરાત્રિમાં અનુષ્ઠાન, હવન, સાધના થાય છે જ્યારે આસો નવરાત્રિમાં ઘર ઘરમાં ગરબા નું સ્થાપન કરવામાં આવે છે અને  ગરબીને ફરતા ગરબા રમાય છે. નવરાત્રી ઊજવવા પાછળ એક પૌરાણિક કથા પણ જોડાયેલી છે. મહિષાસુર નામનો એક રાક્ષસ દેવો અને મનુષ્યોને ખૂબ જ કષ્ટ આપતો હતો. અને ઋષિઓ કે બ્રાહ્મણોને કોઈ ધાર્મિક યજ્ઞ યાગ કરવા દેતો ન હતો. આવી સ્થિતિમાં નિઃસહાય ઋષિઓ અને બ્રાહ્મણો ભગવાન શિવ ની પાસે ગયા અને સહાય માંગી, આથી ભગવાન શિવ કોપાયમાન થયા અને એક દૈવી શક્તિનું નિર્માણ કર્યું. સૌ દેવતાઓએ પોતાની શક્તિઓ અને શસ્ત્રો તે દેવીને આપ્યાં. આમ, આ દેવી મહાશક્તિ બની ગયાં. તેમણે નવ દિવસ સુધી મહિષાસુર સાથે યુદ્ધ કર્યું અને તેને હણી નાખ્યો. આ રીતે આસુરી વૃત્તિઓને ડામીને દૈવી શક્તિનો મહિમા પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો ત્યાર બાદ દેવો નિર્ભય બન્યા. એવું પણ કહેવાય છે કે શ્રી રામે રાવણ સામે યુદ્ધ કરતાં પહેલાં શક્તિની આરાધના કરી હતી અને આસુરી શક્તિ સામે નવ દિવસ સુધી નવ દેવીઓની આરાધના કરીને યુદ્ધમાં દશમા દિવસે વિજય મેળવ્યો હતો, ત્યારથી નવરાત્રિના નવ દિવસ નવદુર્ગાનાં નવ રૂપની પૂજા-અર્ચનાનું ઘણું મહત્ત્વ છે, અને તેથી ભક્તો આ નવ દિવસ માતાજીના અલગ અલગ નવ સ્વરૂપની આરાધના કરે છે.   આ નવ રૂપ આ પ્રમાણે ગણવામાં આવે છે ૧, શૈલપુત્રી. પર્વતરાજ હિમાલયને ત્યાં જન્મ થયો હોવાને લીધે તેમને શૈલપુત્રી કહેવામાં આવે છે. ૨, બ્રહ્મચારિણીઃ શક્તિનું આ બીજું સ્વરૂપ ઉપાસકને અનંત કોટિ ફળ આપનારું છે.૩, ચંદ્રઘંટાઃ દેવીના આ ત્રીજા સ્વરૂપની પૂજા-ઉપાસના કરવાથી સમસ્ત પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે અને વીરતા પ્રાપ્ત થાય છે.૪, કુષ્માંડાઃ નવરાત્રિના ચોથા દિવસે દેવી કુષ્માંડાની આરાધનાથી સિદ્ધિઓની પ્રાપ્તિ થાય છે તથા યશ અને આયુષ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.૫, સ્કંદમાતાઃ શક્તિના આ પાંચમા સ્વરૂપની પૂજા કરવાથી સમસ્ત ઇચ્છાઓની પૂર્તિ થાય છે,  અને શત્રુઓનો નાશ થાય છે.૬, કાત્યાયનીઃ છઠ્ઠા દિવસે તેમની આરાધના કરવામાં આવે છે. તેમના પૂજનથી ભક્તમાં શક્તિનો વધે છે અને દુશ્મનો નો સંહાર કરવા માટે તે          સમર્થ બને છે.૭, કાલરાત્રિ કાલરાત્રિની પૂજા-અર્ચના કરવાથી પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે. તેજમાં વૃદ્ધિ થાય છે અને દુશ્મનો નો નાશ થાય છે.૮, મહાગૌરીઃ નવરાત્રિમાં આઠમના દિવસે ગૌરી માતાની પૂજા કરવાનું વિધાન છે. તેમના પૂજનથી નિરંતર સુખમાં વૃદ્ધિ થાય છે.૯, સિદ્ધિદાત્રીઃ નવરાત્રિના છેલ્લા એટલે કે નવમા દિવસે માતા સિદ્ધિદાત્રી ની પૂજા-આરાધના કરવાથી મનુષ્યને સમસ્ત સિદ્ધિઓ અને નિધિના પ્રાપ્તિ થાય છે.દશમાં દિવસે ભગવાન શ્રી રામે રાવણને યુદ્ધમાં હરાવીને તેનો વધ કરેલો, તેથી દશેરાના આ પર્વને અધર્મ પર ધર્મનો વિજય થયો હોવાથી વિજયા દશમી તરીકે મનાવવામાં આવે છે, અને તેના પ્રતીક તરીકે રાવણ ના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવે છે.નવરાત્રિમાં ગરબા રમવા અને ગાવા માટેના ઘણાં પ્રકાર છે. કેટલાંક પ્રકાર પ્રાચીન છે, તો કેટલાંક અર્વાચીન. આ ગરબામાં એક તાળી, બે તાળી, ત્રણ તાળી, ઉપરાંત ઘણી જ્ઞાતી ના આગવા ગરબા પણ રમાય છે, ગરબાની સાથે દાંડિયા પણ મોટા ભાગે રમાય છે. ગરબા ગાવા માટે પણ અલગ અલગ તરજો, ઢબથી ગવાય છે, ગ્રામીણ લોકો માં અણ અલગ અલગ રીત હોય છે. જ્યારે આજે કોણ શું અને ક્યાં રમે છે, કે કયા તાલમાં રમે છે, તે સંશોધન માંગીલે તેવું છે.  પહેલાં ગરબાના બોલ પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવતું, ગરબા ગાયકો પહેલાં ગણેશજી નો ગરબો કે ઓછામાં ઓછી ગણેશ ભગવાનની સાખીતો ગાયજ, ત્યાર બાદ નવ દિવસના માતાજીના સ્વરૂપ પ્રમાણે એક ગરબો તો જરૂર ગાતા, પછી બીજા ગરબા ગવાય, એમાં પણ નડિયાદ ના “માઈ મંદિર” ના કેશવ ભવાની કે  રાજકોટના શ્રી “દયા કલ્યાણ”ના ગરબા ગવાય ત્યારે જાણે સાક્ષાત્ માતાજી રમવા પધાર્યા હોય એવો ભાવ જાગતો. “મોરલિયા જાજે અંબામાં ના દેશમાં”, “અંબા અભય પદ દાયની રે” કે ઝૂલે ઝૂલે ગબ્બરની મા” જેવા ગરબાઓની ધુન સાંભળીને ભક્તો ભાવ વિભોર બની જતાં. હું આવાજ ગરબાઓ ગાંધીધામની “નવ દુર્ગા નવરાત્રિ મંડળ” માં ગવડાવતો, અને ખાસ ભક્તો તે સાંભળવા આવતા, પણ આજે આવા ગરબા કદાચ દરેક શોધનો ભંડાર ગણાતા “ગુગલ” માં પણ શોધવા માટે ઘણો પ્રયત્ન કરવો પડે. આજે કહેવાતા આધુનિક ગરબાએ તો મોટા ભાગે ગરબાનું રૂપજ બદલી નાંખ્યું છે. માતાજીની આરાધના, જે ધ્વનિ કર્ણપ્રિય લાગતી તે આજે ઘોંઘાટ થી ક્ષતિ પહોંચાડે છે. દીકરીઓને ગરબા લેતી જોઈને તેમાં માતાજીના દર્શન કર્યાનો ભાવ જાગતો તે આજે મોટા ભાગે ચિત્ર વિચિત્ર અને અર્ધ ઊઘાડા પહેરવેશો જોઈને અલગજ વાતાવરણ ઊભું કરે છે. ઘોંઘાટ મચાવતા સંગીતની ધૂનમાં શબ્દોનું કોઈ મહત્વ રહ્યું હોય એવું લાગતું નથી, અનેક પ્રકારના શણગાર સજીને આવેલા ગાયકો કે ગાયિકાઓ ગરબા ને બદલે ફિલ્મી ગીતો ગાવા અને પ્રદર્શન કરવા આવ્યા હોય એવું લાગે છે, મોટા ભાગે કોઈ ગરબો કે ગીત આખું તો ગવાતુંજ નથી. સનેડો એ ગરબાનું રૂપ નથી, પણ આજે મોટા ભાગે દેખા દેખીમાં ઘણી જગ્યાએ ગવાય છે અને મોટા ભાગે યુવાનો કંઈ પણ સમજ્યા વિના કૂદતા હોય છે. શું આ છે નવ દુર્ગા ના નવલાં નોરતાં?જો આપણે આપણી સંસ્કૃતિને ટકાવવી હશે તો બદલાવ લાવવો પડશે, કરોડોના ખર્ચા કરીને ભવ્યતા બતાવવાથી ગરબાનું મહત્વ જળવાશે નહીં, પણ ભાવ સહિત માતાજીની આરાધના ભલે થોડી આધુનિક પણે પણ આધ્યાત્મિકતા થી અને ભક્તિ પૂર્ણ રીતે કરવામાં આવે તો તેમાં આનંદ,ઉમંગ અને આરાધના ઝળકી ઊઠશે, એજ સાચા ગરબા અને નવદુર્ગા ની ભક્તિ છે.   :રચયિતા :કેદારસિંહજી મે. જાડેજાગાંધીધામ. કચ્છ.Email:-kedarsinhjim@gmail.com WhatApp. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫.-૮૧૬૦૬૩૦૪૪૯ ફોટો-ગુગલના સહયોગ

Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

ગુરુ

                               ગુરુ
 
સાખીઓ-સંત હૃદય સમતા ઘણી, અવિરત રટણા રામ
       પર દુખે પીડા ધરે, એ સાધુ નું કામ..

       સદ ગુરુ સમજવો તેમને, જે ભરે ભક્તિ નો રંગ. 
       કુપાત્રને સુપાત્ર કરે, બદલે બધાય કઢંગ

      સંત મહંત કે જ્ઞાની જન, ભક્ત, વિરક્ત, નિષ્કામ. 
      ભાગ્ય વિણ મળતા નથી, ભલે ભટકો ઠામો ઠામ...

ગુરુ વિણ જ્ઞાન ન આવે ભક્ત જન……..
ગુરુ મળે તો ગોવિંદ બતાવે, નગરો નરકે જાવે……

લખ ચોરાસી ભટકે જીવડો, માનવ દેહ ત્યારે પાવે
ગુરુ પદ પંકજ મહેર મળેતો, માધવ દર્શન પાવે…

સત્ય અસત્યની સમજણ આપે, ભક્તિ માર્ગ બતાવે
હરામ તજીને હરિ ઓળખાવે, ગોવિંદ ગાન કરાવે….ગુરુ..

ભમ્યો ભલે નહી કાબા કાશી, યાદ ન ઈશ નિ આવે
ગુરુ મળે કોઈ પરમ કૃપાળુ, પળમાં પાર લગાવે…

“કેદાર” કરીલે ગુરુ પદ સેવા, હરિવર હૈયે આવે
યમ દૂતો કદી’ દ્વારે ન આવે, મુક્તિ માર્ગ બતાવે…

:રચયિતા :
કેદારસિંહજી મે. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.
Email:-kedarsinhjim@gmail.com
WhatApp. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫

Posted in Uncategorized | Leave a comment

રામાયણ પ્રસંગ પટ ઋણ

રામાયણ પ્રસંગ પટ

         ઋણ

ભજન
ભરતજી મને એકજ ઋણ રડાવે,મને પ્રેમ ના આંસુ પડાવે…

વિપ્ર ના વેષે વાનર મલિયો, સુગ્રિવ સા સખા ને મળાવે
સીતા શોધ કાજે સમંદર લાંઘી, લંકામાં લાય લગાવે…

વાનર સેના વનચરે લીધી, સમંદર સેતુ બનાવે
અહીરાવણ નું શીશ ઉડાવી, મહિરાવણ ને મરાવે…

વિભીષણ સરીખો મિત્ર મલાવ્યો મને, રણમાં રાહ બતાવે
રાવણ મારી વૈદેહી કેરો, વસમો વિયોગ મિટાવે…

જેણે જે માંગ્યું તેને તે મેં આપ્યું, પણ હનુમો હાથ હલાવે
એનો ઉધારી હજીએ રહ્યો છું, એના કરજે કાળજા કંપાવે…

દીન દયાળુ “કેદાર” ના દાતા, દાસ ને દૈવ્ય બનાવે
રઘુ કુળ તેનું ઋણિ રહેશે, રઘુપતિ શાખ પુરાવે…

ભગવાન શ્રી રામ લંકા વિજય પછી અયોધ્યા પધાર્યા અને રાજ્યાભિષેક પછી સભા બોલાવીને યુદ્ધમાં ભાગ લેનાર સર્વે લોકોને જેણે જે માંગ્યું તે યોગ્ય પુરસ્કાર આપવા લાગ્યા, આ સમયે હનુમાનજીને કંઈ પણ માંગવા કહ્યું પણ તેમણે તો સીતા માતાએ આપેલી મોતીઓની માળા પણ “આ મણકામાં મારો રામ નથી” કહીને ન સ્વીકારી, ત્યારે શ્રી રામ ભરતજીને કહેછે કે આ હનુમાને મને ઋણી બનાવી દીધોછે, મારી કેટલી કેટલી મદદ કરી પણ આજે જ્યારે એ બધું ઋણ ચુકાવવાનો વખત આવ્યોછે ત્યારે તે કંઈ પણ લેવાની ના પાડીને આખા રઘુ કુળને ઋણી બનાવી રહ્યોછે.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

રામાયણ પ્રસંગ પટ- હરિ હૈયા ના હેત

ભજન

હરિ નું હૈયું હરખે ભરાયું
માંગો આજે મન મૂકી ને, ભરીદંવ ભક્ત નું ભાણું….

ચૌદ વરસ જેણે ચાખડી પૂજી ને, ચંદન ચોડી ચડાવ્યું
ભાઇ ભરત ને ભક્તિ આપી, સંતપણું ત્યાં પરખાયું….

વિભીષણ ને રાજ લંકાનું, અંગદ સૈન્ય સવાયું
રીંછ મરકટ પર રઘુવીર રીઝ્યાં, આપ્યું જે મુખથી મંગાયું…

વૈદેહી વાનર પર ત્રૂઠ્યાં, નવલું આપ્યું નજરાણું
કપિને કંઠની માળા આપી, હેત હૈયામાં ઉભરાયું….

માળના મણકા મુખમાં મૂકીને, દાબ દઈ ને દબાવ્યું
મોતીડા તોડી કપિ રહ્યાં ખોળી, ક્યાં ઠાકોર નું ઠેકાણું…

માફ કરી દે માવડી મારી હું, વાનર વિવેક ન જાણું
રામ વિના મને કશું ન ભાવે, કંચન કથીર જણાયું…

રોમ રોમ મારે રઘુવીર રમતાં, ઠાલું નથી ઠેકાણું
” કેદાર ” કપિએ છાતી ફાડી તો, રઘુકુળ દિલ દરશાયું….

ભાવાર્થ:-લંકા વિજય કર્યા પછી શ્રી રામજીનો રાજ્યાભિષેક થયો ત્યારે યુદ્ધમાં મદદગાર થનારા દરેકે દરેક સાથીને રામ દરબારમાં સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. અને દરેકને મન ગમતા પારિતોષિકો માંગી લેવા શ્રી રામે કહ્યું.
ભરતજીએ ચૌદ વરસ ભગવાનની પાદુકા રાજગાદી પર ધરીને રાજ્યનો કારભાર સંભાળ્યો, અને એક સંત જેવું જીવન ગુજાર્યું, પ્રભુએ તેને ભક્તિ પ્રદાન કરી.
વિભીષણ ને લંકાનું રાજ્ય આપવામાં આવ્યું. અને અંગદ ને લંકાનો સેના નાયક નિયુક્ત કર્યો. બધા રીંછ અને વાનરો ને જેણે જે માંગ્યું તે આપ્યું. પણ હનુમાનજી મહારાજ શાંત ચિત્તે ઊભા હતા.
સીતા માતા ને હનુમાનજી પર પ્રેમ ઉભરાયો અને પોતાના કંઠમાં પહેરેલી અતિ મૂલ્યવાન માળા ભેટ આપી. હનુમાનજી ખુશ થઈ ગયા અને માતાની આપેલી ભેટ માં જરૂર કંઈક વિષેસ હશે એમ સમજીને એક એક મણકાને ફેરવી ફેરવી ને જોવા લાગ્યા, કંઈ નમળ્યું તો તોડી તોડીને જોવા લાગ્યા. પણ જ્યારે કોઈ જગ્યાએ રામજી ના દર્શન ન થયા ત્યારે આશ્ચર્યથી માતા અને અન્ય સભાસદો સામે જોયું. પણ સભાસદોના ચહેરા જોઈને સમજી ગયા કે મારાથી કંઈક ભૂલ થઈ ગઈ છે. કોઈએ આપેલી ભેટ આ રીતે તોડ ફોડ કરીએ તો આપનાર વ્યક્તિ નારાજ તો થાયજને? હનુમાનજીએ તુર્તજ માતાજીની માફી માંગતાં કહ્યું કે મા, હુંતો વાનર છું, વિવેક બુદ્ધિ મારામાં ક્યાંથી હોય? આપે આપેલી માળામાં મને મારો રામ ન દેખાણો, અને રામ વિના ની કોઈ પણ વસ્તુ મને શા કામની? મારાતો રોમ રોમ માં રામ વસેછે, મારા અંગમાં રામ વિનાની કોઈજ જગ્યા બાકી નથી, તેથી રામને શોધવા માટે મેં માળા તોડીછે. માટે મને માફ કરજે.
જ્યારે હનુમાનજીએ પોતાના રોમે રોમે રામ વસતા હોવાનું કહ્યું ત્યારે સભાસદો સંશય કરવા લાગ્યા કે શું અમારા મનમાં રામ નથી? ચતુર હનુમાનજી સમજી ગયા કે મારે આ લોકોની શંકા દૂર કરવી પડશે, તેથી પોતાના નહોર વધારીને પોતાની છાતીમાં ભરાવ્યા અને છાતી ફાડી અને તેમાં શ્રી રામ, સીતાજી અને સમગ્ર રામ દરબારનાં દર્શન કરાવ્યા.
ધન્ય ધન્ય એ અંજની ના જાયાને.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

રામાયણ પ્રસંગ પટ ખબર અંતર

    રામાયણ પ્રસંગ પટ

        ખબર અંતર

ભજન
સાખી-નગર લંકા છે સોનાની, મનોહર વટિકા મધ્યે,
બિરાજ્યા માત સીતાજી શરીરે આગ વરસેછે.
ભલે હો હેમની નગરી, નથી જ્યાં રામનું શરણું,
ભલે ને મોતીડાં વરશે, સીતાને રામનું સમણું

કહો હનુમંતા બોલો બલવંતા, કહો મોહે કથની કૈસે ભગવંતા…

ભાઇ લક્ષ્મણ કી મૈને બાત ન માની, લોપી મૈને રેખા તો હર લાઇ લંકા…

મણિ મુદ્રિકા તુમને ગિરાઈ, નાચા મન મોરા તુટ ગઈ શંકા…

નિશ દિન રામ રટન મોરે મન મેં, રોમ રોમ રઘુવીર જાપ જપંતા…

કૌન કરે સેવા, ચરન કૌન ચાંપે ? બિન વૈદેહી, કૈસે મોરે કંથા…

દો આજ્ઞા મૈયા ક્ષુધા મોહે લાગી, મધુર ફલ ખાકે દેખું, નરપતિ લંકા…

બગીયાં ઉજાડી પૈડ ગીરાયે, અસુર ગણ રોળે મારે સૈન્ય બંકા…

કેદ કિયો હનુમો લૌ લીપટાઇ, ” કેદાર ” કપિ ના જલીયો જલ ગઈ લંકા..

ભાવાર્થ:-રામાયણના બધા કાંડો માં સુંદર કાંડનેજ સુંદર કહેવામાં આવ્યો છે, કારણ સર્વ ગુણ સંપન્ન,મહા બલવાન, ગ્યાન ગુન સાગર હનુમાનજી રામ ને મલ્યા, રામે અનેક આશીર્વાદ આપ્યા, પણ જ્યારે માતા સીતાજી ને મલ્યા ત્યારેજ તેઓ “અષ્ટ સિદ્ધ નવ નિધિ કે દાતા” બન્યા, અને તેથી જ રામાયણ ના બધ્ધાજ કાન્ડો માં એ સુંદર કાંડ બન્યો. જીવને રામ મળે તેતો અનેક અનેક જન્મોના પુણ્યો હોય, અને ઈશ્વર કૃપા હોય તોજ શક્ય બને, પણ જો ભક્તિ ન મળે તો તેની ઊણપ રહીજાય છે, તેથી જ્યારે હનુમાનજીને ભક્તિ(સીતા માતા) મળ્યા ત્યારે તેઓ પૂર્ણ બન્યા.

જ્યારે હનુમાનજી માતાજી ને અશોક વાટિકા માં મલ્યા ત્યારે માતાજી બધા સમાચાર પૂછે છે અને કહે છે-મેં લક્ષ્મણ રેખા નું ઉલંઘન કર્યું તેથી મારું અપહરણ થયું.-મને શંકા હતી કે રાવણ મને ૪૦૦ ગાઉ પર લંકા માં લાવ્યો છે, મારો રામ મને કેમ શોધશે? પણ તમે મુદ્રિકા બતાવી તેથી એ શંકા ન રહી, મારે હરપળ રામ રટણ નું કવચ છે,તેથી હું તો બરાબર છું, પણ મારો રામ કેમ છે ? મારાવિના મારા રામની સેવા કોણ કરે છે ?
હનુમાનજીએ બધા સમાચાર આપીને કહ્યું માં ચારસો ગાઉનો સમુદ્ર ઓળંગીને આવ્યોછું, ભૂખ લાગીછે, રજા આપો તો વનફળ ખાઈને લંકાનો રાજા કેવોછે એ પણ જોઈ આવું. માતાજીની આજ્ઞા થતાં હનુમાનજીએ બાગમાં તોડ ફોડ કરી, વૃક્ષો કાપ્યા, રાવણ ને ખબર પડી તો દરબારમાં બંદી બનાવીને લાવ્યા, ત્યાર બાદ હનુમાનજીની પુંછમાં આગ લગાવી. હનુમાનજીને તો કંઈ ન થયું પણ લંકા માં આગ લાગી.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

રામાયણ પ્રસંગ પટ- ભજન કાકલૂદી (દશરથ રાજાની)

રામાયણ પ્રસંગ પટ- ભજન

કાકલૂદી (દશરથ રાજાની)

કેમ કુબુદ્ધિ તેં આણી રાણી,
કોણ થકી ભરમાણી….

હે મૃગનયની કોમલ કંઠી, શીદને વદે આવી વાણી
રામ વિનાની ચૌદ ઘડી પણ, ચૌદ જનમ લે જાણી…રાણી..

ગજ ગામીની કહું કામિની, અવળી કરે છે ઉઘરાણી
આંખ થી અળગો રામ થશે તો, મુજ જીવન ધૂળ ધાણી..રાણી..

ભરત ભલે ને રાજા બનતો, માંડવી બને ભલે રાણી
રામ સીતા એનો આદર કરશે, ઉમંગ ઉરમાં આણી..રાણી..

આવે યાદ મને અંધા અંધી ની, વિરહી વદ્યા તા જે વાણી
પુત્ર વિયોગે પ્રાણ જશે મુજ, એ અવસર ની એંધાણી..રાણી..

રઘુકુળ ભૂષણ વનમાં પધાર્યા, સંગ સીતાજી શાણી
રાજા દશરથ સ્વર્ગ સિધાવ્યા, “કેદાર” કરમ ની કહાણી…રાણી..

ભાવાર્થ-રાજા દશરથે જ્યારે રામ રાજ્યનું એલાન કર્યું ત્યારે કૈકેયી રાણીએ તેનો વિરોધ કર્યો, અને પોતાને પહેલાં રાજાએ આપેલા બે વચનો માંગ્યા, જેમાં રામને ચૌદ વરસ વનવાસ, અને ભરત ને રાજ ગાદી ની માંગણી કરી. ત્યારે દશરથ રાજા કૈકેયી ને “હે મારી માનીતી રાણી, કોમલ કંઠ વાળી, મૃગ જેવા નયનો વાળી, હે ગજ ગામીની,હે કામિની” જેવા એક રાજા, અને તે પણ રામના પિતાને ન શોભે એવા શબ્દો વાપરીને મનાવે છે, કે તું આ શું માંગણી કરશ? રામ વિના હું ચૌદ વરસ તો શું ચૌદ ઘડી પણ રહી નહીં શકું. જો રામ મારી નજરથી દૂર થશે તો મારું જીવન ધૂળ ધાણી થઈ જશે.
તારી ઇચ્છા હશે તો ભરતને હું રાજ્ય આપી દઈશ, અને માંડવીને રાણી બનાવી દઈશ, એટલુંજ નહીં રામ અને સીતા પણ આનંદથી એ સ્વીકારી લેશે. અને એક રાજા જેવો તેમને આદર આપશે.
છતાં પણ જ્યારે કૈકેયી માનતા નથી અને વચનો આપવાની હઠ પકડીને એજ માંગણી ચાલુ રાખે છે, ત્યારે દશરથ રાજાને શ્રવણનાં માતા પિતા યાદ આવ્યાં. એક વખતે જ્યારે દશરથ રાજા શિકાર કરવા નીકળેલા, ત્યારે શ્રવણ તેના માતા પિતાને કાવડમાં બેસાડીને યાત્રા કરાવતો કરાવતો અયોધ્યા પાસેથી પસાર થતો હતો. ત્યારે તેના માત પિતાને તરસ લાગતાં પાણી ભરવા માટે સરોવર કિનારે ગયેલો, પાત્રની અંદર પાણી ભરાવાનો અવાજ સાંભળીને દશરથ રાજાને થયું કે કોઈ મૃગ પાણી પીવા આવેલ છે, તેથી તેમણે કોઈ ખાત્રી કર્યા વિના શબ્દવેધ બાણ માર્યું, જે શ્રવણને વાગતાં તેનું મૃત્યુ થયું.રાજનને પોતાની ભૂલ સમજાણી, પણ ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ગયું, શ્રવણે પોતાના માતા પિતાને પાણી પાવાની વિનંતી કરીને પોતાનો પ્રાણ ત્યાગી દીધો. પણ જ્યારે શ્રવણ ના માતા પિતાને બધી વાતની જાણ થઈ ત્યારે તેમણે રાજનને શ્રાપ આપ્યો, કે જેમ આજે અમો પુત્ર વિના ટળવળીએ છીએ, તેમ તું પણ તારા પુત્રના વિયોગે તડપીને પ્રાણ ત્યાગશે.
જ્યારે શ્રી રામને આ બધી વાતની જાણ થઈ, (જો કે આ બધી શ્રી રામનીજ ઇચ્છાથી માતા કૈકેયી દ્વારા ભજવાતી લીલા હતી.}ત્યારે પ્રભુ સહર્ષ વનવાસ સ્વીકારીને પિતાજીને સાંત્વના આપી. સીતાજી અને લક્ષ્મણજી પણ જીદ કરીને શ્રી રામજી સાથે વનવાસ ગમન કરી ગયા, ત્યારે રાજા દશરથજીએ પણ કર્મોના બંધન નું પાલન કરતાં સ્વર્ગ ના વાટે વિદાય લીધી.
ફોટો- ગુગલના સહયોગ થી.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

રામાયણ પ્રસંગ પટ બે વચનો (કૈકેયી ના)

રામાયણ પ્રસંગ પટ

       બે વચનો (કૈકેયી ના)

મને રાજ રમત માં ફસાવી, મને ભોળી ને ભરમાવી…

સંકટ વેળા સંગે રહીને, બની સારથિ આવી,
જાણ્યો જ્યારે જીવ જોખમમાં, બગડી બાજી બનાવી..

સ્વાર્થ ભર્યો છે સ્નેહ તમારો, માનેતી કહી ને મનાવી,
દશ દિવસથી નોબત વાગે, યાદ મારી કાં ન આવી..

બોલ થકીછો આપ બંધાણા, રઘુકુળ રીત તમારી.
આપો વચનો યાદ કરીને, આજ ઘડી હવે આવી..

ભૂપ ભરત ને રામજી વનમાં, ચૌદ વરષ દે વિતાવી.
જરકસી જામા પીતાંબર ત્યાગી, તપસી વેશ બનાવી…

રૂઠી કૈકેઈ ને રાજન રડતાં, યાદ અંધોની આવી.
બ્રહ્મના પિતાની કરુણ કહાની, “કેદાર” કરમે બનાવી…

ભાવાર્થ-અયોધ્યામાં જ્યારે રાજા દશરથજીએ રામના રાજ્યાભિષેક ની ઘોષણા રાજદરબારમાં કરી, ત્યારે અયોધ્યા માંતો આનંદ આનંદ છવાઈ ગયો, પરંતુ ભગવાન રામને પોતાના રામ અવતારનો ઉદ્દેશ્ય પાર પાડવા માટે એક લીલા કરવી પડી. શ્રી રામે સરસ્વતીજીને એવી વિનંતી કરી, કે આપ એવી લીલા કરો કે જેથી મારા રાજ્યાભિષેક ને બદલે મને વનવાસ મળે, જેથી હું રાક્ષસો નો વિનાશ કરીને સામાન્ય જન સહિત, સંતો મહંતો અને રૂષિ મુનિઓને તેના સંકટમાંથી મુક્ત કરી શકું. સરસ્વતીજીએ અનેક ઉપાયો કર્યા, પણ કોઈ પણ અયોધ્યા વાસી તેમની ચાલમાં ફસાયા નહિ. પણ એક મંથરા,કે જે કૈકયીની દાસી હતી તે કૌશલ દેશથી કૈકયીની સાથે આવેલી હતી, તે સરસ્વતીજીની જાળમાં ફસાઈ ગઈ. સરસ્વતીજીએ તેની જીભ પર બેસીને પોતાના ધાર્યા મુજબની વાણી તેના મુખથી બોલાવી.
મંથરા કૈકેયી પાસે જઈને કહેવા લાગી કે જો રામનો રાજ્યાભિષેક થઈ જશે તો તને અનેક કષ્ટો ભોગવવા પડશે, માટે તું રાજન પાસે એવા બે વચનો માંગીલે જે તને રાજને ગમે ત્યારે આપવાનું વચન આપ્યું છે. ત્યારે કૈકેયી મંથરાની વાત માનીને વચનો માંગે છે.
હે રાજન આપે મને ભોળવી છે, જ્યારે યુદ્ધની અંદર આપના પર સંકટ હતું ત્યારે મેં આપના રથના સારથી બનીને મદદ કરેલી ત્યારે આપે મને વચન માંગવા કહેલું, જે આપે આજ સુધી નથી આપ્યા, મને માનીતી તો કહો છો, પણ આપનો વહેવાર મને સ્વાર્થ ભર્યો લાગે છે. રામને રાજા બનાવવાની વાત દસ દિવસથી ચાલેછે પણ મારાથી છુપાવી ને રાખી છે. માટે આપ મને આપે આપેલા બે વચનો આજેજ આપો, જેમાં પહેલા વચનમાં મરો ભરત રાજા બને, અને રામ ચૌદ વરસ વનવાસ ભોગવે અને તે પણ રાજ્ય પરિવાર જેવા આભૂષણો ત્યાગીને, તપસ્વિ ના વેશમાં રહે.
રાજા દશરથ-કે જે બ્રહ્મ ના પિતા છે- કૈકયીની વાણી સાંભળી ને વિહ્વળ બની ગયા, મનમાં ને મનમાં શ્રવણ ના પિતાએ આપેલા શ્રાપ ને યાદ કરીને પોતાના કર્મોની કરુણતા માટે વ્યથિત બની ગયા.

Posted in Uncategorized | Leave a comment