રામેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ

Shetu NirmanRameshar Puja

                                                             રામેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ
મિત્રો તુલસીદાસજી એ કહ્યું છે કે..

“અતુલિત મહિમા બેદ કી તુલસી કિએઁ બિચાર જો નિંદત નિંદિત ભયો બિદિત બુદ્ધ અવતાર”

કોઇ પણ સમજદાર વ્યક્તિ, કે જે કોઇ પણ પ્રકારે જાહેર જીવનમાં હોય તેણે પોતાના કાર્ય માટે કે રચનાકારે રચના માટે નિંદા કરનારાઓ ને પોતાના અંગત હિતેચ્છુ સમજવા જોઇએં, કારણ કે જો નિંદા કરનારા હોય તો જ તમને તમારા કાર્ય માં કોઇ ક્ષતિ કે ભૂલ થતી હોય તે આપને દર્શાવે, પણ એક સામાન્ય માનવી હોવાના નાતે મારું માનવું છે કે આ નિંદા કે ટિપ્પણી માં કંઈક તથ્ય હોવું જોઇએં, જે વિષય પર તમો ટિપ્પણી કરતા હો તે વિષય ના તમો થોડું ઘણું જાણકાર હોવા જોઈએં, તો જ તમને એ વિષય પર ટિપ્પણી કરવાનો હક્ક છે, નહીં તો તમે ટિપ્પણી કરવાને લાયક નથી, આ અણ મારું માનવું છે, જે પોતે વ્યાકરણ જાણતો નથી કે શબ્દનું તાત્પર્ય સમજી સકતો નથી તે કોઈ ની કાવ્ય રચના ની ટિપ્પણી કેમ કરી શકે ?

હમણાં મારી એક રચના “જ્યોતિર્લિંગ મહિમા” કે જેમાં મેં ૧૨, જ્યોતિર્લિંગ નો મહિમા વર્ણવ્યો છે, અને શ્રી રામેશ્વરજી ની સ્થાપના શ્રી રામજી એ લંકા પતિ રાવણ દ્વારા કરાવેલી એવું મેં વર્ણવ્યું છે, જે ના પર મારા એક મિત્ર એ ટિપ્પણી કરતાં લખ્યું કે આ પ્રસંગ પર તેમણે “ગુગલ” પર ખૂબ સર્ચ કર્યું પણ કોઇ તથ્ય આ બાબત જાણવા મળ્યું નથી. ત્યાર બાદ મેં પણ ગુગલ ખંખોળી જોયું મને પણ ન મળ્યું, પણ હું નથી માનતો કે ગુગલ માં ન મળે તે સત્ય હોય જ નહીં, બની શકે કે આપણી શોધ યોગ્ય રસ્તે ન પણ હોય, કે યોગ્ય સ્પેલિંગ ન લખતા હોઇએં, કારણ આ તો ગુગલ છે ! તે ને મગજ થોડું છે ? જે આપ્યું હશે તે પરત આપશે ! અને દરેક બાબત ગુગલ માં હોય જ, તે હું નથી માનતો, આ ગુગલ છે, કોઈ વેદ-પુરાણ તો છે નહીં કે બધું જ મળે, આપણા આવા અમૂલ્ય સાહિત્ય માં થી શોધી ને કદાચ ગુગલ બન્યું હશે, તો આપણે તેના પર શા માટે આટલો આંધળો ભરોંસો કરવો ? આપણા શાસ્ત્રો પર કેમ નહીં ? હજુ ક્યાં સુધી ગુલામી ના ગર્ત માં ડૂબેલા રહેશું ? જો મારો અવાજ માનનીય મોદી સાહેબ સુધી પહોંચે તો હું જરૂર કહેવા માંગું કે આપણે ઈસરો દ્વારા દુનિયામાં નામ કાઢ્યું છે, શું આપણે ગુગલ જેવી એપ ન બનાવી શકીએ ? જે આપણાં શાસ્ત્ર ના આધારે વિશ્વને જાણકારી પહોંચાડી શકે ? કદાચ મોદી સાહેબ ના મનમાં આ વાત ચાલતી પણ હોય !

હવે મારી વાત લખું, ભગવાન શ્રી રામ જ્યારે લંકા પર ચડાઈ કરી ને રાવણ નો વધ કરવા પધારતા હતા ત્યારે તેમણે અનેક ઋષિ મુનિઓ ને આમંત્રણ આપી ને સમુદ્ર કિનારે શિવજી ની સ્થાપના કરીને રાવણ પર વિજય અપાવવા માટે ના આશીર્વાદ દેવાધિદેવ પાસે થી મેળવવાની નમ્ર વિનંતી કરી, પણ બધા મુનિઓ એ કહ્યું કે રાવણ શ્રી મહાદેવ નો અનન્ય ભક્ત છે, અમારી કોઈની એટલી ક્ષમતા નથી કે અમો મહાદેવની પ્રતિષ્ઠા કરાવી ને પ્રભુ પાસે રાવણ વધ ના આશીર્વાદ અપાવી શકીએ, પણ ફક્ત લંકા પતિ રાવણ એક એવો બ્રાહ્મણ છે જે મહાદેવને કોઈ પણ કાર્ય માટે મનાવી શકે છે, પણ શું તે પોતેજ પોતાના મૃત્યુ માટે આવું પૂજન કરાવવા રાજી થાય ખરો? ત્યારે પ્રભુ રામજીના આગ્રહ થી આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું અને એક બ્રાહ્મણ ના નાતે તેણે સ્વીકાર પણ કર્યો, ત્યારે મંદોદરીજીએ તેમને રોકતાં કહ્યું કે “નાથ આપ આ શું કરવા જઈ રહ્યા છો?” રામ યુદ્ધમાં વિજય માટે આ યજ્ઞ કરે છે, અને યજ્ઞ ના અંતે આપની પાસે આશીર્વાદ માંગશે ત્યારે શું આપ વિજય ભવ: વચન આપશો? અને આપે આપેલું વચન વ્યર્થ જવાનું નથી તો તેનું ફળ શું હશે ? આમાં મારે શું ભોગવવાનું આવશે તેનો વિચાર કર્યો છે ? આવી અનેક ચર્ચાઓ પછી રાવણે સમજાવ્યું કે “હે પ્રિયે, તને તો ખબર છે કે મને જે શ્રાપ મળ્યો છે તેનું નિવારણ કરવા માટે મારે ત્રણ જન્મ ભોગવવાના છે, માટે આ જન્મ જેટલો જલદી પૂર્ણ થાય તેટલો જલદી મને મોક્ષ મળે અને હું પાછો પ્રભુ ચરણોમાં જઈ શકું ! કોઈ અન્ય કારણે મારું મૃત્યુ થાય અને કદાચ કોઈ દોષ રહી જાય, અને કદાચ મારો આ જન્મ એ શ્રાપ માંથી મુક્તિ માટે નો માર્ગ ગણવામાં ન આવે તો ? પણ આતો સાક્ષાત્ ઈશ્વર ના હાથે મારે મરવાનું છે, અને તને તો ખબર છે કે હરી ના હાથે હણાયેલો કોઈ પણ જીવ અવશ્ય મોક્ષ પામે જ છે, માટે મારા માટે તો આ અલભ્ય અવસર સામે ચાલીને મારા રામે મોકલ્યો છે, એને હું કેમ જતો કરું ?” અને રાવણે રામેશ્વરમાં દેવાધિદેવ મહાદેવની સ્થાપના કરાવી, એટલુંજ નહીં પણ ભોળા નાથ ને મનાવી ને જ્યોતિર્લિંગ ની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા પણ કરાવી.

મારી જે રચના પર આ બધી ચર્ચા ચાલી તે જાણવા ની આપને પણ લગન હોયજ, માટે અહીં તે રજૂ કરું છું, આપ પણ મારી આવી કોઈ પણ રચના પર સમજદારી પૂર્વક ની ટિપ્પણી કરશો તો મને જરૂર ગમશે.
જય નારાયણ,
જય માતાજી.
જ્યોતિર્લિંગ મહિમા

સાખી-દિવ્ય તેજ દિવ્ય પુંજ, સ્થંભ બની નટરાજ, વિષ્ણુ બ્રહ્મા મદ હર્યો, દેવાધી દેવ મહારાજ…
સ્થંભ પ્રતીક સમ લિંગ, જ્યોતિર્લિંગ સ્થપાય, નિજ તેજ અપાર ભર્યું, જગ જન હિત સુખાય..

શિવજી તારો મહિમા અપરમ પાર.
જ્યોતિર્લિંગ હરી તેજ અનેરૂં, હું તો વંદુ વારંવાર…..

પરથમ જ્યોતિ લિંગ તમારી, સોમનાથે સરકાર. ચંદ્ર તણા સૌ સંકટ કાપી, શિર ધર્યો સર તાજ…
                                               ૧
મલ્લિકર્જુન મહેર ઘણેરી, નંદી પર નટરાજ. મહાકાલેશ્વર ઓમકારેશ્વર, ઓમ પર્વત આકાર…
      ૨                                                               ૩               ૪
બૈદ્યનાથ સિદ્ધનાથ શિવાલય, ભીમાશંકર ભવ તાર, રતનાકર તટ ઋચા રાવણ મુખ, રામેશ્વર સાકાર
     ૫                                         ૬                                                                           ૭
નાગેશ્વર દાસ્કાસુર હંતા, દ્વારિકા વન મોજાર, વિશ્વનાથ કાશીમાં બિરાજે, સંતો સેવે અપાર…
    ૮                                                                ૯
ત્રંબકેશ્વર ત્રિદેવ સ્વરૂપે કેદારનાથ કિરતાર, ઘૂશ્મેશ્વર પ્રભુ દયા દરશાવો, “કેદાર” કરજો પાર…
   ૧૦                              ૧૧                       ૧૨

જય નારાયણ.
જય માતાજી.

કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫/ ૮૧૬૦૬૩૦૪
તા. ૨૯.૫.૧૯.

Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

જીવન ડાયરી ના સ્મૃતિ પૃષ્ઠો -“કવિતાનો છોડ”

                         મને “કવિતાનો છોડ” શિરપાવ

માનવીના જીવનમાં અમુક ઘટના ઈશ્વરનો આશીર્વાદ બની આવે છે, ધાર્મિક વાતાવરણ, સગા સંબંધીઓ નો સંપર્ક, સંતોની પ્રેમ કૃપા, સંગીત, શબ્દ અને સાનિધ્ય નો સથવારો જીવનને ઘડે છે. આ વાત મને એટલા માટે યાદ આવી કે -મારા એક મિત્ર પાસે વહેતી વહેતી વાત આવી કે કેદારસિંહ બાપુ ને ‘કવિતાનો છોડ” એવી ઉપાધિ એક મહાન કવી દ્વારા મળેલી છે -આ વાત નું સત્ય જાણવા એક દિવસ એણે સીધી મને પૃચ્છા કરી અને મારી સ્મૃતિનો ખજાનો યાદ આવ્યો અને આ વાત સમજાવવા મેં માંડીને વાત કરવા ધાર્યું, તે વખતે તો ઉપલક વાત થઈ પણ મન ન માન્યું એટલે આજે ભૂતકાળ ના મોંઘેરા પડળ ઉખેડવા બેઠો છું.
કીર્તન, ભજન ઈશ્વર સ્મરણ, સંત સમાગમ, તીર્થવાસ અને પ્રભુ પ્રસન્નતા, આ બધું પુણ્યશાળી જીવો ને પ્રાપ્ત થાય છે, માતાજીની કૃપાથી ગાવાનો અને લખવાનો શોખ મને નાનપણ થી, સ્નેહીઓ અને મિત્રો ના પ્રયાસથી મારી રચનાઓ ની પ્રથમ ભજનાવલી “દીન વાણી” રૂપે પ્રકાશિત કરી ત્યારે મારા ગુરુ સમાન વંદનીય કવિ શ્રી “દાદ” એ તેની પ્રસ્તાવના લખી અને તેમાં મને “કવિતા નો છોડ” નામે શિરપાવ આપી સન્માનિત કર્યો.
મારું બાળપણનું જીવન સાહિત્ય ઉપાસકો કવિઓ અને ગઢવી સમાજના ધુરંધરોની વચ્ચે શરૂ થયું હતું. ધ્રોલ તાલુકાનું મારું ગામ “ગોલીટા.” એ સમયે આવન જાવન માટે બહુજ જૂજ સાધનો તેમાં વાહન વ્યવહાર માં ફક્ત રેલવે, અને તે હડમતીયા જંક્શન થી મળે જે ૧૫, કી.મી. દૂર, મારા ગામ થી નજીકમાંજ ચારણ કવિઓ થી ધમધમતું “ધુનાનાગામ” કે જે ધ્રોલ ઠાકોરસાહેબ તરફ થી ઈસરદાસજી ના જ ગામ સચાણા ના કવિ અને સાહિત્યકાર શ્રી ધુનાદાનજી ને મળેલું. શ્રી ધુનાદાનજીના સમય માં ધ્રોલ ઠાકોરસાહેબ-જેમના નામ ની મને ખબર નથી – ત્યાં તેમના ભાણેજ મહેમાન બની ને પધારેલા, એ સમયે નાગા બાવાઓ ની જમાત ઢોલ-નગારા સાથે નીકળી, મામા-ભાણેજ વચ્ચે વાક ચર્ચા ઉગ્ર બની “આવું સૈન્ય ચડી આવે તો આપ કેમ બચાવ કરો ?” જેવા વિવાદમાં ભાણેજે મામા ને લડાઈ કરીને હરાવવાનું આહ્વાન આપી દીધું, અને આ યુદ્ધ નું વર્ણન આલેખવા માટે શ્રી ધુનાદાનજીને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું, અને યુદ્ધના અંતે આ કાર્ય ના પુરસ્કાર રૂપે મારા ગામ ની બાજુમાં પડેલી જમીન તેમને આપવામાં આવી, જ્યાં શ્રીમાન ધુનાદાનજી ના નામ પર થી “ધુનાનાગામ” વસાવવામાં આવ્યું) આ આખાએ ગામ પર જાણે મા સરસ્વતી ની કૃપા વરસી હોય તેમ આ ગામ માં અનેક નામી કવિઓ એ જન્મ લીધો છે અને લોક સાહિત્ય ની લહેર ફેલાવી છે, કોઈ એવું ખોરડું ન મળે કે જેમના કુળમાં થી એકાદ રચના બની ન હોય. ધુનાનાગામ થી અન્ય સ્થળે જવા-આવવા માટે હડમતીયા જવું પડે, ત્યારે વચ્ચે અમારું ગામ આવે, યુગો થી રાજા મહારાજાઓ અને ગઢવીઓ ને ગાઢ સંબંધ, અમો ધ્રોલ ભાયાત હોવાથી ધુનાનાગામ સાથે ગાઢ ઘરોબો મારા પિતા શ્રીના વખત થી હતો, આ ગામમાં આવતાં જતાં ધુનાનાગામ ના મહાન કવિઓ શ્રી કષ્ણદાનજી (શ્રી કસુદાનજી) શ્રી ભગુદાનજી, શ્રીમાન રતુદાનજી જે સાહિત્યકાર, ઉપરાંત નાટ્ય કલાકારો પણ ખરા, પરંતુ નાટ્ય કલાકારો ની આજે મને આછી પાતળી યાદ સિવાય વધારે યાદ નથી. આવા અનેક મહાનુભાવો અમારી ડેલીએ પધારે, ભક્તિ નો હરિ રસ અને શૌર્ય રસ સાથે કવિતાઓ ની રસ લહાણ કરે, આ રસ લહાણે મારા જીવનમાં ભક્તિ રસ નું સિંચન કર્યું, અને સંસ્કારો નું ખાતર મળતાં કવિતાના છોડના મુળીયાં નંખાયા જેને કવિ શ્રી “દાદ” એ પારખેલું જે “દીન વાણી” ની પ્રસ્તાવના લખતી વખતે પ્રસ્તુત કર્યું. મારી કુમળી વય થી આ સંસ્કાર આત્મસાત્ થયાં જેને હું ઈશ્વર કૃપા નો પ્રસાદ માનું છું, તેના થકી મેં કાવ્ય રચના ની કેડી પર ડગ માંડ્યાં.
સમય ના વહેતા ગાળામાં મને અમારા કુટુંબ ના સભ્ય સમાન, તેમજ મારા મોટા ભાઈ મહેન્દ્રસિંહજી (જીણકુભાઈ) ના પરમ સખા ગુજરાતના પ્રતિષ્ઠિત ભક્ત કવિ શ્રી “દાદ” સાથે લાંબો સમય ગાળવાનો મોકો મળ્યો. કવિ શ્રી “ધુનાનાગામ” ના ભાણેજ હોવાથી, અને ત્યાં જ રહેતા હોવાથી મને તેમના માર્ગદર્શન નો ખજાનો મળતો રહ્યો.
જે સમયે રામાનંદ સાગર ની ટીવીમાં પ્રખ્યાત રામાયણ સિરિયલ પ્રસારિત થતી ત્યારે શહેરો કે ગામડામાં જ્યાં આ પ્રસારણ જોવા મળતું ત્યાં સોપો પડી જતો, એ સમયે શ્રી “દાદ” માટે નિર્માતા રામાનંદ સાગર આ વિષય વસ્તુ ની માહિતી માટે અનેક વાર રામાયણ પર ચર્ચા કરવા માટે હવાઈ જહાજ દ્વારા કવિ શ્રી “દાદ” ને નિમંત્રવામાં આવતા, લગ ભગ એજ અરસામાં કવિ શ્રી “લક્ષ્મણાયન” વિષે લખવામાં પ્રવૃત્ત હોઈ ને રામાનંદ સાગર ને લક્ષ્મણ વિષે દુર્લભ અનેક જાણકારીઓ કવિ શ્રી તરફ થી મળતી. મારા માતુશ્રી ઘણી વખત કવિરાજ ને દરબારગઢ માં પધારવા આગ્રહ કરતા અને આવા અનેક વિષયો પર ચર્ચા થતી, ભાગ્ય યોગે ત્યારે મને પણ આ શાસ્ત્રાર્થ સમાન વાર્તાલાપ માં શ્રવણેંદ્રિય પવિત્ર કરવાનો અવસર મળ્યો જે મારા માનસ પટ પર છવાઈ ગયો, એ ધાર્મિકતા અને ભક્તિ ની ગાઢ છાપ આજ પણ સ્મૃતિમાં સળવળે છે.
બચપણ થીજ મને સારો કંઠ હોવાથી ગાયકી નો શોખ, જે ફિલ્મી ગીતો થી ભજન તરફ વળ્યો, રાજકોટ રેડીઓ પર મહેમાન બની ગાવાની તક મળેલી, અને રેડીઓ ની પરીક્ષા અણ પાસ કરેલી, પણ તેના પર વધુ ધ્યાન હું આપી ન શક્યો-કે આપ્યું નહીં- ૧૯૭૯, માં કચ્છમાં ગાંધીધામ આવવાનું થયું, પછી આકાશવાણી રેડીઓ વીસરાઈ ગયો, પણ ઈશ્વરની મરજી કૈંક અલગ હતી, મારા પર કૃપા દૃષ્ટિ ની રહેમ ચાલુ હતી, ગાંધીધામ માં અમારા ધુનાનાગામ ના ભાણેજ શ્રી અયાચી કુટુંબ નું મોટું નામ, કાવ્ય સાહિત્ય ઉપરાંત અનેક કળા, એમાં પણ સ્વ.શ્રી નારસંગજીભાઈ પ્રખર વકીલ અને અનેક સાહિત્ય માં પારંગત, તેમના મુખ થી પહેલી વાર જ્યારે મેં “શિવ તાંડવ સ્તોત્રમ” માંડવી માં બ્રહ્મ લીન શ્રી નારાયણ બાપુના આશ્રમ માં ભાવાર્થ સાથે સાંભળ્યું ત્યારે તેમના જ્ઞાન વિષે મને અનન્ય માન થયું. આ ઉપરાંત પુ. નારાયણ બાપુ સાથે તેમણે જે શબ્દોમાં મારો ખાસ પ્રકારે પરિચય કરાવ્યો ત્યારે મને ખરેખર થયું કે ઈશ્વરની મારા પર કેવી કૃપા છે? નહિતો આ બધા મહાનુભાવો ના મિલન માં મારી હાજરીની નોંધ પણ ન લેવાય. ત્યાર બાદ બ્ર.લી. નારાયણ બાપુ સાથે ઘણી વખત મળવાનું થયું, બાપુ કાર્યક્રમોમાં મને તેઓ શ્રી ના મંચ પર બેસવાનો આગ્રહ રાખતા જે મારા અહોભાગ્ય ગણાય, પણ મારા દુર્ભાગ્યે પુ. બાપુ ની તબિયત નાદુરસ્ત રહેવા લાગી અને મારો રાહબર મને છોડી ને જતો રહ્યો, પણ ગં.સ્વ. નાથુબા ના આશીર્વાદ આજ પણ મારા પર અવિરત છે.
ગાંધીધામ વસવાટ કર્યા બાદ પણ મારો ધુનાનાગામ નો સાથ ચાલુજ રહ્યો. ૧૯૯૧માં હું ગુજરાત હાઉસિંગ બોર્ડના મકાનમાં રહેવા આવ્યો ત્યારે અનેક મિત્રો જાણતા હતા કે હું ઓસલો સોસાયટીમાં પાંચ વર્ષ થી (માનદ) ગરબા ગાતો હતો, તેથી બધાય મળીને અહીં નવરાત્રિ નું આયોજન કરવાનું નક્કી કર્યું. એક સારું આયોજન થાય તે માટે મેં કવિ શ્રી “દાદ” ને આમંત્રિત કરવાની વાત કરી અને હું ધુનાનાગામ શ્રી “દાદ” ને આમંત્રણ આપવા ગયો. એક વ્યવહારિકતા મુજબ મારાથી પુછાઈ ગયું કે આપને શું આપવું ! પ્રતિઉત્તર માં સણસણતો જવાબ હતો કે “પૈસા આપીને મને લેવા આવ્યા હો તો નહીં આવું, પણ પોતાનો જાણીને કહેવા આવ્યા હો તો આવીશ અને રહેવાની સગવડ કરી રાખજો હું સમય સર પહોંચીશ.” અને અમારા બન્ને ના સ્વચરિત માતાજી ના ગરબા અરસપરસ સાંભળી સંભળાવી અને જાણે માતાજી ની પ્રતિષ્ઠા કરી દીધી, ત્યાં આજે માતાજી નું ભવ્ય મંદિર અને સ્કૂલ બની ગયા છે. આમ ૧૯૯૧ નું વર્ષ મારા જીવન માં એક યાદગાર વર્ષ બની રહ્યું છે. પછી તો ” છે શક્તિ કેરો સાથ” જેવી રચના ના રચયિતા કવિ શ્રી પ્રદીપ ગઢવી, સ્વ. શ્રી હેમુભાઈ ગઢવી ના પુત્રો શ્રી બિહારી ગઢવી, સ્વ. શ્રી જીતુ ગઢવી અને બ્રહ્મ લીન નારાયણ બાપુ ના બન્ને પુત્રો હીતેશ ગઢવી અને હરેશ ગઢવી સાથે મુલાકાતો થતી રહી.
થોડા વર્ષો થી ભચાવ માં “ભજનધામ” ના સ્થાપક શ્રી પાલુભાઈ ગઢવી “ભજનાનંદી” સાથે આત્મીયતા વધી, ભજન સંસ્કૃતિ ને સંવર્ધિત કરવા અને નવોદિતો ને પ્રોત્સાહન આપવા અને સાથોસાથ ગાયકી માં જે માહેર હોય એવા ના કંઠ, સંગીત અને લોક સાહિત્યનો ધર્માર્થે લાભ મળે તેવા શુભ આશયથી દર રવિવારે યોજાતા ભજન કાર્યક્રમમાં સભ્ય બનવાનો અને ભજન ગાવાનો આનંદ મળ્યો, આમ મારા ભજનો, સંત સમાગમ ઘરેલુ ધાર્મિક વાતાવરણ, અને મારી સામાન્ય ગાયકી થકી આ ક્ષેત્ર વિસ્તારિત થયું ત્યારે એમ લાગ્યું કે “કવિતાનો છોડ” એ મારા ગુરુ સમાન કવિશ્રી “દાદ” ની કદાચ આગાહી હતી. કહેવાય છે કે સાચો આશીર્વાદ આસમાને પહોંચાડે છે, હું કોઈ મોટો ભજન ગાયક કે કલાકાર નથી અને બની પણ ન શકું, પણ મારી લાયકાત ના પ્રમાણ માં આજે હું જ્યાં પહોંચ્યો છું તે મારી ગ્રહણશક્તિ ના પ્રમાણ માં ઘણું વધાર છે જે “કવિતાનો છોડ” ને અંકુરિત કરે છે. જય માતાજી.

કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫
૮૧૬૦૬૩૦૪૪૯.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

પ્રભુની અકળ કળા

4679_road-1

                     પ્રભુની અકળ કળા

પ્રભુજી તારી કળા કળાય નહિ કંઈ, 
મથી મથીને થાક્યા ધુરંધરો, સમજમાં ન આવ્યું કંઈ

નાગર નરસૈયો ભક્ત તમારો, બોલાવે બે માં નો કહી
રાસ લીલા રસ પ્રેમે પિવડાવ્યો, હાથ દાઝ્યાની શૂધ નઈં

શિશુપાલની ગાળો સહી તમે, વચનો વિસાર્યા નઈં
રણ સંગ્રામે રથનું પૈડું, ઉઠાવ્યું અધ વચ્ચે જઈ...

સૂરદાસના કાર્ય સુધારવા, લીધી કલમ કર જઈ 
સૂર શ્યામ બની, પદો પુરા કર્યા, એકે અધૂરું નઈં

બોડાણાની અરજી સાંભળી, બેઠો તું ડાકોર જઈ
મીરાંબાઈ પર મહેર કીધી તેં, મુખમાં સમાવી લઈ...

સાંદીપની ના શિષ્ય ઘણાં પણ, સુદામા સરીખાં બધા નઈં
ચપટી ચોખામાં એના મહેલ બનાવ્યા, ઊણપ ન રાખી કંઈ.....

"કેદાર" કાનુડા સદા રહો હ્રદયમાં, અંતરમન આરૂઢ થઈ
શ્વાસે શ્વાસમાં સમરણ તમારું, અવર કોઈ કામના નઈં...

નોંધ=”નઈં” નો એક અર્થ “નહિ” પણ થાય છે, તેથી કવિઓ પ્રાસ મેળવવા નહિ ના બદલે નઈં નો ઉપયોગ કરે છે. તેથી મેં પણ કર્યો છે

ભાવાર્થ- હે ઈશ્વર આપની કળા અપરમ પાર છે. અનેક અનેક ઋષિ મુનિઓ/ભક્તોએ આપની લીલાને સમજવા, જાણવા અનેક તપશ્ચર્યા કરી, પણ કોઈ સમજી શક્યા નથી.
નરસી મહેતા આપનો અનન્ય ભક્ત, પણ આપને કેવી કેવી ગાળો આપે, છતાં ગુસ્સે થવાને બદલે તેને અલૌકિક રાસ લીલા બતાવી, અને એ પણ કેવો ભાવ વિભોર બનીને જોતો રહ્યો કે પોતે જે મશાલ પકડીને ઊભેલો તે મશાલ દ્વારા તેનો હાથ બળવા લાગ્યો છતાં તેને ખબરજ ન પડી.

શિશુપાલની માતાને આપે વચન આપેલું કે તે ૧૦૦, ભૂલ કરશે ત્યાં સુધી માફ કરશો, પણ તેણે ૧૦૦, ગાળો આપી, જે ક્ષમા આપી શકાય એવી ન હતી, છતાં વચન પાળ્યું, અને ૧૦૦, ગાળો પછીજ તેને માર્યો. જ્યારે મહાભારતના યુદ્ધમાં આપે વચન આપેલું કે આપ હથિયાર ઉપાડશો નહિ. જ્યારે ભિષ્મપિતાએ વચન લીધું કે હું કૃષ્ણના હાથમાં હથિયાર લેવડાવીશ. ભિષ્મ પિતાએ ઘમાસાણ યુદ્ધ કર્યું, પણ જ્યારે તેઓ થાકવા લાગ્યા ત્યારે આપને તેમના વચનને પાળવા માટે એક તૂટેલા રથનું પૈડું ઉપાડીને મેદાનમાં આવ્યા ત્યારે ભિષ્મ પિતાએ પોતાનું પણ પૂરું થયું કહીને હથિયાર મૂકી દીધા, પણ તેઓ સમજી ગયા કે ભક્તનું વચન તૂટે નહિ માટેજ આમ કર્યું છે.

સૂરદાસજી તમારા પરમ ભક્ત, તેમણે પણ લીધેલું કે તેઓ સવા લાખ પદોની રચના કરશે, જેમાં સૂર, સૂરદાસ, સૂરસાગર, જેવા નામથી અનેક પદોની રચના કરી પણ એક લાખ પદો લખાયા પછી તેમની કાયા લથડી ત્યારે તેં પોતે ભક્તનું વચન પૂરું કરવા ૨૫૦૦૦, પદો લખ્યા, જેમાં તેં “સૂર શ્યામ” તરીકે સાખ પુરી છે.

ડાકોરના ભક્ત બોડાણાની ટેક હતી કે દર કાર્તિકી પુનમે દ્વારકા જવું, પણ ઉમર થતાં હવે નહિ જવાય એમ જાણીને છેલ્લી વખત જઈ આવું એમ માનીને માફી માંગી, પણ ભગવાન પોતે ડાકોર પધાર્યા.

આપ સાંદીપની ઋષિ પાસે ભણેલા, ત્યાં અન્ય સહપાઠી હતા, પણ આપે સુદામા સાથે ગાઢ મિત્રતા રાખી, મુઠ્ઠીભર તાંદુલના બદલામાં આપે તેની ગરીબી મટાડી દીધી.

હે ઈશ્વર, હું હર પળ હર ક્ષણ આપનું રટણ કરતો રહું, સંસાર ની કોઈ પણ માયા માં મારું મન લોભાય નહીં, માટે આપ સદા મારા હ્રદયમાં બિરાજમાન રહો એજ અભ્યર્થના.

ફોટો-ગુગલના સહયોગ થી.


							
Posted in Uncategorized | Leave a comment

હૃદય મારું ખંખોળી જો

હૃદય મારું ખંખોળી જો

સાખીઓ- કંઠમાં કૃષ્ણ ભક્તિ હો, અધર પર નામ અંબાનું,
               હૃદય માં રામ ની માળા, સદાએ સ્મરણ શંકરનું
વિચારો માં સદા વિઠ્ઠલ, લોચનિયું લાલ ને નિરખે,
              ખયાલે ખલક નો ભરતા, ભજન ગાતાં હૈયું હરખે

સકળ સંસાર રચનારા, માધવ મુજ ભાળ તો લઈ જો
અંતર ઊંડાણમાં આવી, હૃદય, મારું ખંખોળી જો…..

માનવનો જન્મ આપીને, છે આપ્યું રંગ મંચ મુજને
નિભાવું પાત્ર હું મારું, સમજ થોડી તો આપી જો..

કરું કોઈ કર્મ કાળા તો, ટપારો ટાપલી મારી
બનીને રાહબર મારા, માધવતું, માર્ગ બતાવી જો…

કદીક કરુણા કરી કેશવ, કહે જો માંગવા મુજને,
ભજું બસ આપને ભૂધર, અનુભવ તું કરી તો જો…

અગર અવકાશ કાઢીને, તું સમણામાં તો આવી જો,
કરું બંધ દ્વાર નયનો ના, કરી છળ, ત્યાંથી છટકી જો…..

કરી “કેદાર” પર કરુણા, જો આવે મન મંદિર મારે,
ભુલાવું વાસ વૈકુંઠનો, પરોણો, તું બનીતો જો….

ભાવાર્થ- હે ઈશ્વર, તેં આ સકળ સંસારની રચના કરી છે, એમાંનો એક હું પણ છું, ક્યારેક સમય કાઢીને મારા પર ધ્યાન તો દે! ક્યારેક મારા મન ની વાત પણ જાણી લે.
હે ઈશ્વર, તેં મને દેવોને પણ દુર્લભ એવા માનવ કુળમાં જન્મ આપ્યો છે, અને આ ભારતની પવિત્ર ભૂમી જેવું રંગમંચ આપ્યું છે, પણ મારે અહિં જે પાત્ર ભજવવાનું છે તેની થોડી સમજ તો આપીદે ! જેથી હું મારા પાત્રને યોગ્ય ન્યાય આપી શકું.
કદાચ કોઈ વખત મારાથી ભૂલ થઈ જાય અને હું અયોગ્ય કામ કરું તો તુરંત મને પાછો વાળજે, (ચિત્રગુપ્તના ચોપડે મારા લેખા જોખા થાય ત્યાં સુધી રાહ ન જોજે)
તને મારા પર પ્રેમ આવે અને તું જો મને માંગવાનું કહે, તો હું તો બસ આપના ભજનમાં રાચતો રહું એજ માંગું. અને જો આપને ખાતરી કરવી હોય તો એકવાર વચન આપીને અનુભવ તો કરી જો ?
હે ઈશ્વર, તને કદાચ સમય મળે અને જો મારા સ્વપ્નમાં આવે, તો હું મારી આંખ એવી તો બંધ કરી દંવ કે તને ત્યાંથી નીકળવાનો માર્ગજ ન મળે, તેં કૃષ્ણ બનીને અનેક છળ કપટ કર્યા છે, પણ હું તને અહિંથી છટકવાનો કોઈ મોકો નહિ આપું.
હે ઈશ્વર, જો તું દયા કરે અને કદાચ મારા હ્રદયમાં આવીને વસે તો હું તને ખાત્રી આપું છું કે તારા એવા લાલન પાલન કરું કે તને ફરી વૈકુંઠ જવાનું યાદજ ન આવે.
જય દ્વારિકેશ.

રચયિતા
કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫/ ૮૧૬૦૬૩૦૪

Posted in Uncategorized | Leave a comment

સંત સમાગમ

સંત સમાગમ

photo

એક સમય ની વાત છે,
તુલસીદાસજી અને સુરદાસજી બન્ને સમકાલીન, તુલસીદાસજી રામ ના મહા ભક્ત, રામાયણ ના રચયિતા, કહેવાય છે કે ખુદ હનુમાનજી બેસીને રામાયણ લખાવતા હતા. સુરદાસજી કૃષ્ણ ભક્ત, અનેક પદો લખ્યા, તેમણે પણ લીધેલું કે તેઓ અમુક સંખ્યામાં પદો લખશે, પણ તે પહેલાં તેઓનું જીવન પૂર્ણ થતાં તેઓ આ ટેક પુરી ન કરી શક્યા. પણ ભગવાને તેમની ટેક પુરી કરવા પોતે બાકીના પદો લખ્યા અને તેમાં “સુર શ્યામ” નામે પોતાની શાખ પુરી. આજે સુરદાસજીના જે ભજનો ગવાય છે તેમાં નામામાં “સુરદાસ” ઉપરાંત “સુર શ્યામ” નો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે, આ સુરશ્યામ એટલે ખુદ કૃષ્ણ ભગવાને લખેલા પદો.
ઘણી વખત સુરદાસજી અને તુલસીદાસજી એક બીજાને મળતા ત્યારે પોત પોતાના આરાધ્ય દેવના નામે મીઠી નોકઝોંક કરીને આનંદ માણતા, બન્નેને પોત પોતાના ભગવાન ની પૂજા તો સાથેજ હોય, ગમે ત્યાં હોય પણ સમય પર પૂજા પાઠ કરવાનું ચૂકે નહીં.
એક વખતની વાત છે, બન્ને સંતો મળીને પોત પોતાના આરાધ્ય દેવની મૂર્તિઓ સાથે લઈ ને પ્રવાસ કરી રહ્યા હતા, અનેક પ્રકારનો સત સંગ ચાલી રહ્યો હતો, વાતોમાં અને વાતોમાં બન્ને એક જંગલના રસ્તે ચડી ગયા, ધીરે ધીરે જંગલ ગાઢ બનવા લાગ્યું, હવેતો ક્યારેક ક્યારેક જંગલી જાનવરો ના અવાજો પણ આવવા લાગ્યા, પણ તેઓ તો હરિ રસમાં એવા મશગૂલ હતા કે કંઈજ ધ્યાન ન રહ્યું, એવામાં અચાનક માનવીઓનો કોલાહલ સંભળાવા લાગ્યો, કદાચ નજીકમાં કોઈ વસ્તિ હશે, એમ માની બન્ને આગળ વધતા રહ્યા. થોડી વારમાં અવાજો સ્પષ્ટ થવા લાગ્યા કે ” આઘા રહેજો એક હાથી ગાંડો થયો છે, આઘા રહેજો, માર્ગમાં હો તો માર્ગ છોડી દેજો.”
તુલસીદાસજી તો જાણે કંઈ બન્યુંજ ન હોય તેમ પોતાની મસ્તીમાં ચાલતા રહ્યા, પણ સુરદાસજીએ પોતાના લાલા (કૃષ્ણ)ને સંભાળ પૂર્વક લઈને દોડતા એક બાજુ જતા રહ્યા. મદ મસ્ત બનેલો હાથી ચિત્કાર કરતો અને વચ્ચે આવતા ઝાડી ઝાંખરાંને રગદોળતો તુલસીદાસજીની બાજુ માંથી પસાર થઈ ગયો.
સુરદાસજી પોતાના ઇષ્ટને લઈને પાછા તુલસીદાસજી પાસે આવી ગયા અને જાણે મોટી આફત ટળી હોય તેમ તુલસીદાસજી ની ખબર પૂછવા લાગ્યા. તુલસીદાસજીને ખૂબ નવાઈ લાગી, આશ્ચર્ય ચકિત થઈને પૂછવા લાગ્યા કે “આપ તો સંત છો, વળી આપ કહોછો કે મારો લાલો તો હર પળ મારી સાથેજ હોય છે, તો પછી આપ હાથી ના ડરથી આમ ભયભીત બન્યા તે મને સમજાયું નહીં, આપને હાથીનો શો ડર? શું આપનો વિશ્વાસ ડગી ગયો? આપની આ ચેષ્ટા મને સમજાઈ નહીં, કૃપા કરી ને વાસ્તવિકતા બતાવો.” ત્યારે સુરદાસજીએ કહ્યું કે ” આપના ઇષ્ટ તો ધનુષધારી રામ છે, ખાલી ફણા વગરનું બાણ મારી ને મારીચને ગાઉના ગાઉ સુધી ફગાવી દીધો હતો, પણ મારો ઇષ્ટ તો મારો લાલો છે, બાળક છે, એની રક્ષા તો મારે કરવી પડે, મને મારી ચિંતા ન હતી, પણ મારા લાલાને વગાડી દે તો? એટલે મારે ભાગવું પડ્યું.
આ છે સંતોની લીલા, જે ઈશ્વરને સાક્ષાત્ હાજર સમજીને સેવા કરે છે, જ્યારે આપણે મંદિરોમાં ગોતવા નીકળીએ છીએ, પણ આપણા અંદર રહેલો કે અન્ય જીવમાં રહેલો લાલો શોધી તો નથી શકતા.

કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com
બ્લોગ-kedarsinhjim.blogspot.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫/ ૮૧૬૦૬૩૦૪

Posted in Uncategorized | Leave a comment

મા

             મા

images (3)

સાખી-ઉદરમાં ભાર વેઠીને, સહી પીડા પ્રસવ કેરી.       
     કરાવ્યું પાન અમ્રુતનું, બનીને પંડની વેરી.

જેનો જગમાં જડે નહિ જોટો..ઉપકાર કર્યો બહુ મોટો, 
કેવી મીઠડી માં તેં બનાવી....

નવ માસ તેં ભારને માણ્યો, સહિ પીડ અતિ જગ આણ્યો
લીધો ઉર ક્ષુધાતુર જાણ્યો....કેવી...

મને પાપા પગલી ભરાવી, પડિ આખડી મુજ ને બચાવી 
જીવનની રાહ બતાવી....કેવી..

જ્યાં હું આવું રોતો રોતો, થોડો સાચો થોડો ખોટો
ત્યાં તો આવે દેતી દોટો..કેવી...

જ્યારે યૌવન મદ ભરી આવ્યું, ધિંગા મસ્તી તોફાન લાવ્યું
પ્યારી ટપલી મારી ટપાર્યો...કેવી...
ભલે માનવ બનું હું મોટો, ધન ધાન્ય રહે નહિ તોટો
તો એ માને મન ઘાણી ખોટો...કેવી..

પ્રભુ " કેદાર " કરુણા તારી, બસ એક જ અરજી મારી
ભવે ભવ હું બનું એનો બેટો...કેવી..


:રચયિતા :
 કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com 
બ્લોગ-kedarsinhjim.blogspot.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫/ ૮૧૬૦૬૩૦૪

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

પાપ નિવારક મોક્ષદાયક ભારત ના પવિત્ર ૧૨ જ્યોતિર્લિંગ

પાપ નિવારક મોક્ષદાયક ભારત ના પવિત્ર ૧૨ જ્યોતિર્લિંગ

Jyotirling

સાખી
સ્તંભ પ્રતીક સમ લિંગ, જ્યોતિર્લિંગ સ્થપાય
નિજ તેજ અપાર ભર્યું, જગ જન હિત સુખાય..
सौराष्ट्रे सोमनाथं च श्रीशैले मल्लिकार्जुनम्। :उज्जयिन्यां महाकालमोंकारममलेश्वरम्॥1॥
परल्यां वैद्यनाथं च डाकिन्यां भीमशंकरम्।:सेतुबन्धे तु रामेशं नागेशं दारुकावने॥2॥
वाराणस्यां तु विश्वेशं त्र्यम्बकं गौतमीतटे।:हिमालये तु केदारं घृष्णेशं च शिवालये॥3॥
एतानि ज्योतिर्लिंगानि सायं प्रात: पठेन्नर:।:सप्तजन्मकृतं पापं स्मरणेन विनश्यति॥4
હિંદુ ધર્મ પુરાણોમાં શિવ જ્યાં સ્વયં પ્રગટ થયા તે 12 તીર્થ સ્થળો જયોતિર્લિંગો રૂપમાં પૂજાય છે, 12 રાશિવાળા લોકો પોતાની રાશિમુજબ શિવલિંગ ના દર્શન કરે અને બાકીના શિવલિંગ ના દર્શન ના થાય તો પણ તેને અચૂક લાભ થાય છે શિવ ની ભક્તિકષ્ટ નિવારક, આયુષ્ય વર્ધક સમસ્યા મુક્તિ, ઈચ્છાપૂર્તિ, અધિક લાભ દાયક, પાપ નાશક, સુખ સમૃદ્ધિ, સૌભાગ્ય વૃદ્ધિ જેવા અનેક લાભો સાથે કલ્યાણકારી છે- આ ભોળા દેવ માત્ર જળાભિષેકથી પણ સંતૃષ્ટ થાય છે. સોમનાથ, (મેષ ) મલ્લિકાર્જુન, (વૃષભ ) મહાકાળેશ્વર,(મિથુન) ઓમકારેશ્વર(કર્ક)કેદારનાથ,(કુંભ) ભીમાશંકર,(કન્યા) કાશી વિશ્વનાથ (ધન) ત્રંબકેશ્વર. (મકર) વૈદ્યનાથં (સિંહ) નાગેશ્વર.(વૃશ્ચિક) રામેશ્વરમ(તુલા) અને ઘૃષ્ણેશ્વર, (મીન) આ 12 જયોતિર્લિંગો ભારતમાં આવેલા છે.
1, સોમનાથ-
———————
ભારતીય ઉપખંડે પશ્ચિમ ખૂણે અરબીસમુન્દ્ર તટે આવેલું છે, ઋગ્વેદની નોંધ મુજબ સ્વયં ચંદ્ર દેવે તે બનાવેલું વિશ્વનું પ્રથમ શિવમંદિર છે, તેથી સોમનાથ નામ પડ્યું. આ મંદિર હિન્દૂ ધર્મના ઉત્થાન પતન અને પુનઃ નિર્માણ નો બોલતો ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ સમાન છે, સોમનાથનું પહેલું મંદિર ૨૦૦૦ વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. ઇ.સ. ૬૪૯ની સાલમાં મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરી તેના સ્થાને બીજું મંદિર બનાવ્યું. વિધર્મીઓએ 17 વખત વારંવાર આક્રમણ સાથે આ મંદિર ઉધ્વસ્ત કરી, ધન, દૌલત, સમૃદ્ધિ લૂંટી અને અનેક ભક્ત તત્કાલીન રાજા રાણીઓ, સત્તાધીશો એ ઉદારતા થી મદદ કરી સોમનાથ નું પુનઃ નિર્માણ કર્યું અનેક યોધ્ધાઓએ મંદિરને બચાવવા માટે પ્રાણની આહુતિ આપી શહીદી વહોરી હતી, જેમાં લાઠીના તે વખતના રાજા શ્રી હમીરજી ગોહિલે વીરતા-બાહદૂરતા પૂર્વક સામનો કરી પોતાનું બલિદાન આપી શહાદત વહોરી લીધેલી જેની સ્મૃતિમાં આજ પણ મંદિર પટાંગણમાં તેમની પ્રતિમા ઇતિહાસ ને યાદ અપાવે છે, આવા શિવભક્તની શહાદત નો ઉલ્લેખ તે જીવંત શ્રદ્ધા ના પ્રતીક સમી અવિસ્મરણીય યાદને “સોમનાથ ની સખાવત” નામે બિરદાવતા ઐતિહાસિક પુરાવાઓ છે. ભારતના લોખંડી પુરુષ તથા પહેલા નાયબ વડાપ્રધાન સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે નવેમ્બર ૧૩, ૧૯૪૭ નાં રોજ મંદિરનું પુન:ર્નિર્માણ કરવાની પ્રતિજ્ઞા કરી. આજનાં સોમનાથ મંદિરનું તેની મૂળ જગ્યા પર સાતમી વખત નિર્માણ થયું. જ્યારે ડિસેમ્બર ૧, ૧૯૯૫ના દિવસે આ મંદિરનું પુન:ર્નિર્માણ સમાપ્ત થયું ત્યારે તે સમયના ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. શંકર દયાળ શર્માએ દેશને મંદિર સમર્પિત કર્યું. ૧૯૫૧માં જ્યારે ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે જ્યોતિર્લિંગની પ્રતિષ્ઠાન કરવાની વિધી કરી ત્યારે તેમણે કહ્યું કે, “સોમનાથનું આ મંદિર વિનાશ પર નિર્માણના વિજયનું પ્રતીક છે” શ્રી સોમનાથ મંદિર ગુજરાત ના દક્ષીણે સમુદ્ર તટ પર આવેલું અલૌકિક સૌંદર્ય અને આસ્થા ધરાવે છે.
૨, મલ્લિકાર્જુન-
———————–
સ્કંધ પુરાણમાં શૈલ કાંડ નામનો અધ્યાય છે, તમિલ સંતો અને આદિ શંકરાચાર્યેઆ તીર્થ ઉપર સાહિત્ય રચનાઓ કરી છે. પ્રાચીન પુરાણ મહાભારત ગ્રંથમાં શ્રી શૈલમ ઉલ્લેખ છે જે આ મંદિર ની પ્રાચીનતા ઉપર પ્રકાશ પડે છે. શ્રી બ્રહ્મરાંભા મલ્લિકાર્જુન સ્વામીનું જયોર્તિલિંગ દેવી પાર્વતી ની શક્તિ પીઠો માં ગણાય છે, બીજી શતાબ્દીમાં તેની શોધ થયેલી અને વિજયનગરના સામ્રાજ્યમાં તેનું નવ નિર્માણ થયેલું કૃષ્ણ અને ગોદાવરી નદીના તીરે ૨૫૦૦ ફૂટ ઊંચા શ્રી શૈલ નામના પર્વત પર બિરાજમાન શિવ તીર્થ ને દક્ષિણ ભારતનો કૈલાસ પર્વત કહે છે. આ સ્થળ હૈદરાબાદની દક્ષિણે ૨૨૦ કી.મી. દૂર છે. ભગવાન શંકર અહીં જયોર્તિલિંગના રૂપમાં સ્થિત થયા. દક્ષિણ ભારતમાં જૂઈનાં સફેદ ફૂલોને મલ્લિકાર્જુન કહે છે. આ વિસ્તારની એક રાજપુત્રી ચંદ્ભાવતી આ જ્યોતિર્લિંગ પર સફેદ જૂઈના પુષ્પ ચડાવતી. આથી તે લિંગ મલ્લિકાર્જુન કહેવાયું. શિલ્પકલાથી સભર ઊંચા ગોપુરમ વિશાળ પટાંગણ ધરાવતું ભવ્ય મંદિર છે.
૩, મહાકાલેશ્વર-
———————-
ક્ષિપ્રા નદી ને તટે રુદ્ર સાગર સરોવર ના કિનારે વસેલું મહાકાલેશ્વર શિવ મંદિર ઉજ્જેન (મધ્યપ્રદેશ) માં આવેલુ આ જ્યોતિર્લિંગ એકમાત્ર દક્ષિણામુખ જ્યોતિર્લિંગ છે. એટલાં માટે આ જ્યોતિર્લિંગનું પૌરાણિક અને તાંત્રિક મહત્વ સૌથી વધુ છે. આ જ્યોતિર્લિંગ પણ સ્વયંભૂ છે. હકીકતમાં મહાકાલ જ્યોતિર્લિંગને દેવતાની સાથે સાથે ઉજ્જૈનના રાજાના સ્વરૂપે પણ પૂજાય છે. આને ઉદ્ધવની કથામાં અવંતિકાના રાજાના રૂપમાં પણ પ્રતિષ્ઠિત કરાયા છે. મંત્ર શક્તિથી 1736 માં પેશ્વાઇ સામ્રાજ્યમાં સ્થાપના થયેલી, આ મંદિર પાંચમાળ નું છે અહીંની વહેલી પરોઢની ભસ્મ આરતી જગ વિખ્યાત છે. આ જ્યોતિર્લિંગ દર્શન આયુષ્ય વૃદ્ધિ અને સંકટ મુક્તિ અપાવે છે.
૪, ઓમકારેશ્વર
———————-
માન્દ્યતઃ કે શિવપુરી ટાપુ નર્મદા કાંઠે આવેલા ૐકારેશ્વર અને અમરેશ્વર એમ બે શિવ મંદિરો છે, અમરેશ્વર એટલે દેવો ના ભગવાન, વિંધ્ય પર્વતની હારમાળા ને નિયંત્રિત કરતાં વિંધ્ય દેવતાએ રેતી તથા માટીના શિવલિંગ થી શંકર ભગવાનની પૂજા સહિત કઠોર તપ કર્યું, અંતે શિવજીએ પ્રસન્ન થઈને તેને વરદાન આપતાં તેની ઇચ્છા અનુસાર ભગવાન શિવ અહીં બે જયોર્તિલિંગ રૂપે સ્થિત થયા. જયોર્તિલિંગ ઓમકારેશ્વર કહેવાય છે. આ પર્વતનો ભૌગોલિક નકશો જોતાં ૐ જેવો આકાર બનતો હોવાથી આ સ્થળ ઓમકારેશ્વર નામથી વધુ લોકપ્રિય થયું. આ સાથે નર્મદા નદી પણ ॐ ના આકારે વહેતી દેખાય છે. ઇવાંક્ષુ કુળના માંધતા રાજાએ પણ ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કરવા તપ કરી આશીર્વાદ મેળવેલા તેથી અમરેશ્વરમંદિર બન્યુ. શિવજી જયોર્તિલિંગ રૂપે જયાં સ્થિત થયા તે પહાડ ‘શિવપુરી’ કહેવાય છે. ઓમકારેશ્વરની સાથે પણ ઘણી બધી દંતકથાઓ જોડાયેલી છે. શંકરાચાર્યના ગુરુ ઓમકારેશ્વરની એક ગુફામાં રહેતા હતાં.
૫, કેદારનાથ :
——————-
ઉત્તરાખંડ ઝારખંડમાં રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લામાં હિમાચલ પર્વતના ખોળામાં આવેલું ચારધામ યાત્રાનું મંદાકિની નદી તટે એક ધામ તે પંચકેદાર, સ્કન્દ પુરાણ, શિવપુરાણમાં આ મંદિર નો ઉલ્લેખ છે આ તીર્થ ભગવાન શિવ નું અતિ પ્રિય તીર્થ છે કેદારનાથ મંદિર પાંડવ વંશના જન્મેજયે સ્થાપેલું આ મંદિર રાહુલ સાંકૃત્યાયન મત અનુસાર તે બારમી-તેરમી સદીનું હોવાનો અંદાઝ છે. 2013 માં વરસાદના પ્રચંડ તોફાનમાં આવેલાં ભયંકર પૂર માં આ મંદિર ક્ષતિગ્રસ્ત બનેલું, પણ મૂળમંદિર ને ઉણી આંચ પણ આવેલી નહીં. જે વ્યક્તિ કેદારનાથની યાત્રા કર્યા વગર બદરીનાથની યાત્રા કરે છે તેની યાત્રા નિષ્ફળ જાય છે. આ સ્થળ દરિયાઈ સપાટીથી ૩૫૮૩ મીટર (૧૧,૭૫૫ ફૂટ) ઊંચાઈ પર આવેલું છે, અહીં વર્ષના છ મહિના બરફ છવાયેલો રહે છે આ મંદિર અખાત્રીજ થી કાર્તિક પૂર્ણિમા સુધી જ ખુલ્લું રહે છે, મંદિર ના કપાટ બંધ થતાં 6 મહિના માટે પંચમુખી પ્રતિમા ઊખી મઠ ખાતે લઇ જવાયછે, કેદારનાથ મંદાકિની નદીના કિનારે વસેલું છે.
૬, ભીમાશંકર:-
———————
સહ્યાદિ પર્વતના પશ્ચિમી ઘાટીમાં ભોરગિરિ ગામખેડ મહારાષ્ટ્રમાં કુદરતી સૌંદર્યથી ઘેરાયેલું છે. આ મંદિર ને મોટેશ્વર નામ પણ અપાયું છે. નાગરશૈલીના ઘાટના આ મંદિર ની મરામત પેશવાઈ રાજા નાના, ફડણવીશ દ્વારા થઈ હતી, લાલવન વિસ્તાર અને જંગલથી ઘેરાયેલું ક્ષેત્ર પર્વત આરોહકો, પક્ષીવિદ્દ નિરીક્ષકો અને જંગલ ખેડુઓ તેમજ શિવ ભક્તો નું પ્રિય સ્થળ છે. શિવજી જે સ્થાન પર પ્રગટ થયા તે સ્થાન પર સ્વયંભૂ અને તેજસ્વી જ્યોર્તિલિંગ બની ગયું. આ સ્થાન પર શિવજીએ ભીમાસુરનો વધ કર્યો હોવાથી ભીમાશંકર તરીકે પ્રચલિત બન્યું. જે કુદરતી સૌંદર્ય થી ઘેરાયેલું દ્રશ્યમય છે. અહીં બીલી પત્ર સાથે ગલગોટાને પણ શિવલિંગ પર અર્પણ કરવાની પ્રથા છે. સૂર્યોદય પહેલાં દર્શન કરે તે ભાવિક ના 7 જન્મોના પાપો નાશ પામે છે.
૭, કાશી વિશ્વનાથ-
——————————–
કાશી વિશ્વેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ મંદિરને ગોલ્ડન ટૅમ્પલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. કાશી વિશ્વનાથ એ દ્વાદશ જ્યોતિર્લિંગમાંનું એક જ્યોતિર્લિંગ છે. કાશી અથવા વારાણસી અથવા બનારસ એ દેવોના દેવ મહાદેવનું નિવાસસ્થાન ગણાય છે. ગંગાના પશ્ચિમ કાંઠે વસેલી કાશી નગરી સૌથી પુરાણી નગરી મનાય છે. કાશીને હિંદુ ધર્મગ્રંથોમાં સાત મોક્ષદાયી પુરીઓમાંની એક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
12 જયોર્તિલિંગ ને પોત પોતાની પૌરાણિક કથાઓ જોડાયેલી છે. વારાણસી શિવજીનું કાયમી નિવાસસ્થાન બની ગયું છે, શિવજીએ આ નગરની સ્થાપના ત્રિશૂળ પર કરી છે. 51 શક્તિપીઠમાંની એક શક્તિપીઠ મણિકર્ણિકા ઘાટે આવેલી છે. કાશી વિશ્વનાથનું હિંદુ ધર્મમાં એક વિશિષ્ટ મહત્વ છે. એક વખત દર્શન કરવાથી અને પવિત્ર ગંગા નદીમાં નહાવાથી મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ મંદિરનાં દર્શન શંકરાચાર્ય, રામકૃષ્ણ પરમહંસ, સ્વામી વિવેકાનંદ, સ્વામી દયાનંદ, તુલસીદાસ જેવા અનેક સંતો, મહાત્માઓ એ કર્યાં છે એમ ઇતિહાસ બોલે છે, સોનાના શિખર સાથે કાશી નાથ નો વૈભવ સદાકાળ વૃદ્ધિવંત રહ્યો હોવાથી વિદેશીઓએ અનેક વાર અહીં લૂંટ ચલાવી છે અને મંદિર ઉધ્વસ્ત કર્યું છે, હિન્દૂ સત્તાધીશ રાજાઓ અને રાણીઓ દ્વારા મંદિર નો જીર્ણોદ્ધાર થયો છે.
૮, ત્ર્યંબકેશ્વર-
———————
મહારાષ્ટ્રમાં સહ્યાદિ પર્વતબ્રહ્મગિરિ તળેટીમાં આવેલું ત્ર્યંમ્બકેશ્વર સમુદ્રસપાટીએ થી 3000 ફૂટ ઉંચાઈ ધરાવતું આ શહેર છે. અહીં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને રુદ્ર, એમ ત્રણ શિવલિંગો એકી સાથે છે, કહેવાય છે કે જલધારા ના વધુ પડતાં અભિષેક થી શિવલિંગ પોતાના આકારો ગુમાવી ધીમે ધીમે ક્ષીણ થતા જાય છે, અને તે વિનાશ ની નિશાની છે એમ સંશોધનકારો નો મત છે. અહીં કિંમતી રત્નજડિત મુગટ જે પાંડવોના જમાનાથી ભોળાનાથ ને ધરાવાય છે, તે સોમવારે સાંજે 4થી 5 ભાવિકોના દર્શન માટે રખાય છે, આ મંદિર 500 વર્ષ પહેલાં પેશ્વા કાળમાં બન્યું હોવાની ધારણા છે. ત્રણ લિંગનું બનેલુ આ જયોર્તિલિંગ ત્ર્યંબકેશ્વર કહેવાય છે. ગોદાવરી નદીના તટે વસેલું નાસિક દક્ષિણનું બનારસ પણ કહેવાય છે. કારણ કે અહીં સંખ્યાબંધ મંદિરો છે. દર બાર વર્ષે અહીં કુંભમેળો ભરાય છે, આજ આ જ્યોતિર્લિંગની મહાન વિશેષતા છે. અન્ય બધા જ જ્યોતિર્લિંગમાં ફક્ત ભગવાન શિવ જ બિરાજમાન છે. અહીં ત્રણ દેવો છે. ગૌત્તમ ઋષિ અને ગોદાવરી નદીના આગ્રહથી શિવ અહીં જ્યોર્તિલિંગ સ્વરૂપે બિરાજમાન છે .
૯- બૈદ્યનાથ :
————————-
આ જ્યોતિર્લીંગ ઝારખંડના દેવગઢ નામના સ્થાને આવેલ છે. ઘણા લોકો આને બૈદ્યનાથ પણ કહે છે. દેવઘર એટલે દેવતાઓનુ ઘર. બૈદ્યનાથ જ્યોતિર્લીંગ અહીં આવેલું છે તે કારણે આને દેવઘર નામ મળેલ છે. આ જ્યોતિર્લીંગ એક સિધ્ધપીઠ છે. કહેવામાં આવે છે કે અહીંયા આવનાર દરેક વ્યક્તિની મનોકામનાઓ પરિપૂર્ણ થાય છે. આ લિંગને કામના લિંગ પણ કહેવામાં આવે છે.
લંકેશ રાવણે આકરા તપ સાથે મસ્તક આહુતિ આપતા શિવજી પ્રકટ થયા અને વર માંગવા કહ્યું, તેમજ રાવણના મસ્તકો યથા સ્થાને જોડી આપ્યા. તેથી વૈદ્યનાથ કહેવાયાઆ મંદિરનો ઉલ્લેખ આપણા શાસ્રો માં છે, ભારત આવેલા વિદેશી ઈતિહાસકાર ની નોંધ પોથી માં પણ નોંધ થયેલી છે.
૧૦, નાગેશ્વર:-
————————-
સૌરાષ્ટ્રમાં દ્વારિકા થી 17 માઈલે નાગેશ્વર મંદિર આવેલું છે. અનેક ગ્રંથોમાં દારુકવન નો ઉલ્લેખ છે, દ્વારકામાં દારુકા નામના એક રાક્ષસે નિરપરાધ એક શિવ ભક્ત સુપ્રિય કારાવાસમાં કેદ કરી દીધો હતો, આ ભક્તે પોતાની રક્ષા માટે ॐ નમ: શિવાય મંત્રનો જાપ કર્યો હતો. અવાજ સાંભળીને ભગવાન શિવ અહીંયાં પ્રગટ થયાં હતાં અને તેઓએ દાસ્કા રાક્ષસનો અંત કર્યો હતો. ત્યાર બાદ તેઓ જ્યોતિર્લિંગ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા છે. કૃષ્ણે ગોપીઓનું વસ્ત્રાહરણ કરેલું તે ગોપી વન અહીં છે, તેની માટી ગોપીચંદન કપાળે તિલક કરવા વપરાય છે, ગુલશન કુમારે સ્થાપિત કરેલી અહીં વિરાટ સંધ્યસ્ત શિવજી ની પ્રતિમા મોટું આકર્ષણ છે
૧૧, રામેશ્વર :-
—————
રામેશ્વરમને હોન્દુઓના સૌથી પવિત્ર સ્થાનોમાંથી એક ગણવામાં આવ્યું છે, અને આ ચાર ધામની યાત્રાઓમાં એક સ્થળ માનવામાં આવે છે. રામેશ્વરમ જ્યોતિર્લિંગ ભગવાન શિવના 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંથી એક છે. આ જ્યોતિર્લિંગના વિષે એવી માન્યતા છે કે, આ જ્યોતિર્લિંગની સ્થાપના સ્વયં હનુમાન પ્રિય ભગવાન શ્રીરામે કરી હતી. ભગવાન રામ દ્વારા સ્થાપિત કરવાના કારણે આ જ્યોતિર્લિંગને ભગવાન રામનું નામ રામેશ્વરમ આપવામાં આવ્યું છે. રામેશ્વરમ જ્યોતિર્લિંગ સ્થાપિત કરવાનો સબંધ પૌરાણિક ઘટનાથી બતાવેલો છે. જેમાં, ભગવાન શ્રી રામે પોતાની પત્ની દેવી સીતાને રાક્ષસરાજ રાવણની કેદથી મુક્ત કરવા માટે જે સમયે લંકા પર ચડાઈ કરી હતી, એ સમયે યુદ્ધ કરવાના પહેલાં શ્રીવિજયનો આશીર્વાદ મેળવવા માટે આ સ્થાન પર રેતથી શિવલિંગ બનાવી ભગવાન શિવની પૂજા કરી હતી. એ સમયથી આ જ્યોતિર્લિંગ હંમેશાં માટે અહીં સ્થાપિત થઇ ગયું. રામેશ્વરમ સ્થાન ભગવાન શિવના મુખ્ય ધામોમાં એક છે. આ જ્યોતિર્લિંગ તામિલનાડુ રાજ્યના રામનાથપુર નામના સ્થાનમાં આવેલું છે. ભગવાન શિવના 12 જ્યોતિર્લિંગમાંથી એક હોવાના સાથે સાથે આ સ્થાન હિન્દુઓના ચાર ધામોમાંથી પણ એક છે. જે સ્થાન પર આ જ્યોતિર્લિંગ છે, તે સ્થાન સમુન્દરની નજીક છે તથા આ સ્થાન બંગાળની ખાડી અને હિન્દ મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે. આ ધાર્મિક સ્થળની સાથે સૌદર્ય સ્થળ પણ છે, કહેવાય છે કે ભગવાન રામે અહીં એક સેતુબંધ બનાવ્યો હતો, જે આજે પણ જોવાથી રામસેતુનો કેટલોક ભાગ જોઈ શકાય છે.
૧૨, ધૃષ્ણેશ્વર:–
—————————
મહારાષ્ટ્રમાં ધૃષ્ણેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર ધૃશ્મેશ્વરના નામથી પણ ઓળખાય છે. બૌદ્ધ સાધુઓ દ્વારા નિર્માણ કરાયેલ ઇલોરાની પ્રસિદ્ધ ગુફાઓ પણ આ મંદિરની પાસે જ આવેલી છે.
દ્વાદશ બાર જ્યોતિર્લિંગોમાં આ છેલ્લું પવિત્ર જ્યોતિર્લિંગ છે. તેને ધુશ્મેશ્વર, ધૃસૃણેશ્વર કે ધૃષ્ણેશ્વર પણ કહેવામાં આવે છે. તે મહારાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં વેલુર ગામની પાસે આવેલું છે. 13 મી 14 મી શતાબ્દીમાં દિલ્હી સલ્તનતે આ મંદિર તોડેલું, 18 મી સદીમાં રાણી અહિલ્યાબાઇ હોલ્કરે આ મંદિર, તેમજ કાશી, સોમનાથ મંદિરો દુરસ્ત કરાવેલા, મંદિર માં શિલાલેખ, હસ્તપ્રતો, દીવાલો પર ના ચિત્રો, આ બધું આ મંદિરની પ્રાચીનતાના સાક્ષી છે.
જ્યોતિર્લિંગોમાં શિવનો અંશ છે જે દિવ્ય જયોતિ રૂપે પ્રાકટ્ય વાન છે, 12 શિવલિંગો જે સાગર તટે, નદી ઘાટે, પર્વતો માં, અને નગરો પાસે આવેલા છે. જયોતિર્લિંગ ના દર્શન ભાગ્ય શાલી જીવને થાય છે, આ 12 સ્થળો હિન્દૂ પુરાણોમાં શિવજી ની સ્વયંભૂ પ્રગટ થયેલી જગ્યાઓ છે, જે પવિત્ર તીર્થો ગણાય છે. જે માણસ નિત્ય સવાર સાંજ આ બાર જયોતિલિંગ નું સ્મરણ માત્ર કરે તો પણ 7 જન્મો ના પાપો નાશ પામે છે, અને તેને મોક્ષ મળે છે.
ઇતિ દ્વાદશજ્યોતિર્લિઙ્ગસ્મરણં સમ્પૂર્ણમ્
સુજ્ઞ મિત્રો,
અમેરિકાથી પ્રકાશિત થતા લોક પ્રિય મૅગેઝિન “રાષ્ટ્ર દર્પણ” કે જે અંગ્રેજી, ગુજરાતી અને હિંદી ભાષામાં છપાય છે, તેમાં ઘણાં સમય થી મારી ભજન રચનાઓ અને આર્ટિકલો ને સ્થાન આપવામાં આવે છે. ૨૦૧૮ ના મે માસના અંકમાં મારું એક ભજન કે જે રામાયણ ના પ્રસંગ પર આધારિત છે તે, અને મારું સંકલન પવિત્ર ૧૨ જ્યોતિર્લિંગ, પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે, આ ઉપરાંત આ અંકમાં મારું એક ભજન કે જે રામાયણ ના પ્રસંગ પર આધારિત અંગદ વિષ્ટિ પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે, તે આપ સૌને પણ માણવા માટે અહીં રજૂ કરૂં છું.
આ મૅગેઝિન આપ કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ દ્વારા ગુગલ પરથી rashtra darpan ટાઈપ કરીને ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
સંકલન-
કેદારસિંહજી એમ. જાડેજા
ગાંધીધામ. કચ્છ.(ગુજરાત )
મેઈલ:-kedarsinhjim@gmail.com બ્લોગ-kedarsinhjim.blogspot.com
ફોન-વોટ્સએપ/મો. નં. ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫/ ૮૧૬૦૬૩૦૪

Posted in Uncategorized | Leave a comment